And Yerlileri Patatesi Dünyadaki Herkesten Daha İyi Sindirebiliyor

10.000 yıl önce patatesi yetiştiren And halkları, nişasta sindiriminde rol oynayan kilit genin fazla kopyasına sahip olacak biçimde evrildi.

Yeni bir çalışmaya göre Peru’daki And yerlileri, patatesleri ve diğer nişastalı yiyecekleri dünyadaki herkesten daha kolay sindirebiliyor olabilir.

(İlgili: Amerika’nın En Eski Uygarlığı İklim Felaketini Nasıl Atlattı?)

Bu sayı küçük gibi görünse de çalışmanın ortak yazarı, Buffalo Üniversitesi’nde biyolojik bilimler profesörü Ömer Gökçümen, bunun ardışık her kuşakta birikecek “akıl almaz derecede yüksek” bir uyum avantajı olduğunu söylüyor.

Yaklaşık 12.000 yıl öncesinden başlayarak Andlar’da yaşayan eski halklar; yüksek rakımlarda yaşama ve yeni besinleri sindirme yeteneği de dahil olmak üzere bir dizi yeni uyumlar geliştirmişti.

Yerli Güney Amerikalı kökenden gelen Perululara ait genomların daha önce yapılan analizleri, bağırsak nişasta sindirim enzimi için seçilim izlerini ortaya koymuştu. Bu uyum büyük olasılıkla yerli And popülasyonlarının patatesi en geç 10.000 yıl önce evcilleştirmiş olmasının bir sonucuydu.

Gökçümen ve ekibi, 2024’te dünya geneli popülasyonlar arasında tükürük amilaz genlerinin yapısındaki çeşitliliği saptamıştı. Ancak bu çeşitliliğin nedeni belirsizdi.

Farkın nedenini bulmak için Gökçümen ve ekibi yeni çalışmada, dünya genelindeki 85 popülasyondan 3.723 bireye ait genom verilerini kullanarak tükürük amilaz gen kopya sayılarının bir haritasını oluşturdu. İncelenen popülasyonlar arasında en yüksek ortalama tükürük amilaz gen sayısına Perulu Andların ve güney Arizona ile kuzey Meksika’da yaşayan Akimel O’odham halkının sahip olduğunu buldular.

Akimel O’odham örnekleri de yüksek kopya sayıları gösteriyordu. Ancak araştırmacılar bu popülasyonda doğal seçilim izlerini arayan testleri yürütemedi, çünkü örneklemlerine yeterince Akimel O’odham birey dahil edilmemişti.

Makale: Scheer, K., Landau, L.J.B., Jorgensen, K. et al. (2026). Rapid adaptive increase of amylase gene copy number in Indigenous Andeans. Nat Commun 17, 3822.

And Yerlileri Patatesi Dünyadaki Herkesten Daha İyi Sindirebiliyor

Bilinen En Eski Hamam Terlikleri Hadrianus Duvarı’nda Bulundu

Bahamalarda Bulunan Batıklar Gerçek Karayip Korsanlarına Ait

Olympos Antik Kenti’nde Aristokrat Bir Kadına Ait Lahit Bulundu

Hitit Tabletlerindeki Farklı Katiplerin El Yazıları Ayırt Edildi

Perge’de Vahşi Hayvanlar için ‘Giyotin Kapı’ Ortaya Çıkarıldı