Hellenlerden Önce de Side’nin Adı Nar Anlamına Geliyormuş

Antalya’daki Side Antik Kenti’nde, Anadolu’nun en az bilinen antik dillerinden olan Sidece’nin alfabesine ait 5 harf daha tanımlandı.

Pamphylia’nın en önemli liman kentlerinden Side’de yürütülen çalışmalar, Anadolu’nun en az bilinen antik dillerinden Sidece’nin alfabesini genişletti. Daha önceki araştırmalarda 26 harfi tespit edilmiş olan dile ait beş yeni harf, son yıllarda gün yüzüne çıkan iki dilli ve çok satırlı yazıtlar sayesinde belirlendi.

Antalya’nın Manavgat ilçesindeki Side Antik Kenti’nde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında yürütülen kazılar kentin dilbilimsel mirasını da gün ışığına çıkarıyor. Kazı başkanı Anadolu Üniversitesi’nden Prof. Dr. Feriştah Alanyalı, dilbilimciler Alfredo Rizza ve Michaela Zinko ile birlikte yürüttüğü çalışmalarda alfabe ile birlikte dilin yapısı, sözcük çözümlemeleri ve diğer Anadolu dilleriyle olan akrabalık ilişkileri üzerine de eğiliyor.

Sidece, Anadolu’da yaklaşık 2.000 yıl önce konuşulmuş olmasına karşın, bugün yalnızca kısıtlı sayıda yazıtla bilinen bir dil. Söz konusu dil, Likçe, Karca ve Lidce gibi diğer Anadolu dilleriyle birlikte Hint-Avrupa dil ailesinin Anadolu kolunda yer alıyor; Luvice’ye akraba bir dil olarak değerlendiriliyor.

(İlgili: Side Antik Kenti’nde Epik Şiirin Esin Perisi Olan Mozaik Bulundu)

Alanyalı, dilin halen tam olarak okunup anlaşılamadığını söylüyor. Yazıtların azlığı ve mevcut yazıtların çoğunlukla bir-iki satırdan oluşması çözümlemeyi güçleştiren temel etkenler sayılıyor. Ancak son yıllarda hem iki dilli hem de 30 ile 40 satıra ulaşan çok satırlı yazıtların bulunması araştırmacılara umut veriyor. Alfabedeki bilinen harf sayısının 26’dan 31’e çıkması da büyük ölçüde bu yeni materyalin sağladığı genişlemenin bir sonucu.

Yeni yazıtlarda öne çıkan bir bulgu, Sidece metinlerde karşılaşılan “Siruawn” ve “Siruawan” sözcük biçimleri. Araştırmacılar bu biçimlerin doğrudan Side kentini ifade ettiği konusunda hemfikir.

Alanyalı’nın aktardığına göre dilbilimsel çözümleme bir olasılığı güçlendiriyor: Sidece’de kentin yerel adı da büyük olasılıkla Helence anlamıyla örtüşüyordu ve “nar” anlamı taşıyordu. Helence “Side” sözcüğü “nar” anlamına geliyor. Eğer Sidece’deki yerel ad da aynı kavramı karşılıyorsa, bu kentin Hellen kolonizasyonundan çok daha önce de “nar kenti” olarak tanındığını gösteriyor.

Bölge bugün de önemli bir nar üretim merkezi. Side narının kent sikkeleri üzerinde bir motif olarak yer alması ise bu meyvenin antik kentin kimliği üzerindeki yerini gözler önüne seriyor. Alanyalı, “Side narının diğer narlardan farklı olduğunu” da vurguluyor ve na