İran ile ABD arasında ateşkes neden sürdürülemiyor? Öne çıkan dört neden

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD ve İran arasında Nisan ayı başında varılan ateşkes, karşılıklı yeni saldırılarla bir kez daha sekteye uğradı.

ABD Başkanı Donald Trump ve İran'ın önde gelen yöneticileri, saldırıların devam edeceği yönünde açıklamalarını sürdürüyor.

Hürmüz Boğazı'nda bir ABD helikopterinin düşürülmesi sonrası, 10 Haziran Çarşamba günü ABD İran'daki bazı hedefleri vurdu. İran Devrim Muhafızları Ordusu ise Bahreyn ve Ürdün'deki Amerikan üslerine drone ve füzelerle saldırdı.

Trump, ayrıntı vermeden İran'ın artık "bedel ödemek zorunda kalacağını" söyledi. İran'ın "tamamen yenilgiye uğratıldığını" ve "sadece konuştuğunu, eyleme geçmediğini" ileri sürdü.

Bu açıklama, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin daha önce yaptığı ve ülkesinin "hiçbir saldırı ya da tehdidi karşılıksız bırakmayacağını" söylediği, ABD'nin "sahada yenilgiler yaşadığını" belirttiği uyarının ardından geldi.

Peki ateşkesi sürdürmek neden bu kadar zor? Uzmanlara göre dört neden öne çıkıyor.

Washington merkezli bir düşünce kuruluşu olan Center for International Policy'de kıdemli araştırmacı Sina Toossi'ye göre, bunun bir nedeni, ateşkesin çatışmanın "temel meselesini" İran perspektifinden çözmemiş olması.

Toossi, İsrail'in Lübnan'daki devam eden askeri faaliyetlerine işaret ediyor. Ayrıca yaptırımlar ve İran limanlarına yönelik deniz ablukası da dahil olmak üzere ABD'nin İran üzerindeki süregelen askeri ve ekonomik baskısını hatırlatıyor.

Salı günü İsrail güçleri, İran'ın bu tür saldırıların durdurulması çağrısından bir gün sonra, Lübnan'ın güneyindeki Sur kentini vurdu.

Toossi, Tahran'ın bunu giderek, Washington'un "önemli ölçüde nüfuzunu" koruduğu, ancak tam kapsamlı bir çatışmaya geri dönmekten kaçındığı bir savaş sonrası düzen olarak gördüğünü ve İranlı yetkililerin bunu "istikrarsız ve kabul edilemez" olarak değerlendirdiğini söylüyor.

Bu görüşe göre İran'ın endişesi, ABD'nin askeri baskıyı sürdürebilmesi ve bölgesel müttefiklerini hedef alabilmesi halinde, bu önlemlerin zamanla İran'ın konumunu aşındırarak bölgesel dengelerin "kalıcı bir özelliği" haline gelmesi.

Uzmanlar ayrıca İran liderliğinin, ABD ve İsrail'in askeri ve ekonomik baskıyı sürdürmesine imkân tanıyan bir ateşkesi kabul etmemeye dönük bir iç baskıyla karşı karşıya olduğunu da söylüyor.

Analistler ayrıca, ateşkesi sürdürme çabalarını zorlaştıran temel bir unsur olarak İsrail'in eylemlerine işaret ediyor.

İngiltere merkezli Royal United Services Institute'ta (Rusi) kıdemli araştırmacı Dr. H. A. Helly