SpaceX vandaag naar beurs: wie verdienen daaraan en geeft het Musk nog meer macht?

Er wordt al weken over gesproken, en vandaag is het dan zover: de beursgang van SpaceX. Het belooft de grootste beursgang ooit te worden. Of de hoge verwachtingen uitkomen, blijkt vandaag. Mocht het Elon Musk lukken alle aandelen te verkopen voor het bedrag dat hij voor ogen heeft, dan krijgt SpaceX een beurswaarde van zo'n 1700 miljard dollar. Daarmee zou Musk in één klap de eerste biljonair ter wereld worden. Ook anderen kunnen veel geld verdienen. Investeerders De naam 'SpaceX' doet vermoeden dat beleggers alleen investeren in de ruimtevaartambities van Musk, maar ook het internetnetwerk Starlink, het sociale platform X en de Ai-chatbot Grok vallen eronder. Al die bedrijven zijn opgestart met geld van investeerders, particulieren of bedrijven die hoopten er ooit wat aan te verdienen. Eén van hen is Antonio Gracias, een Amerikaanse zakenman die al jarenlang investeert in de bedrijven van Musk. Inmiddels is hij na Musk de grootste aandeelhouder van SpaceX. Een succesvolle beursgang levert hem waarschijnlijk miljarden op. Bij de AI-bedrijven van Musk kwam het geld vooral van investeerders uit de Golfstaten . Het was lang onduidelijk of zij ooit nog wat van hun inleg terug zouden krijgen, maar daar zou nu wel eens verandering in kunnen komen. De beursgang van SpaceX levert ook banken geld op. Bij elkaar ontvangen de 23 begeleidende banken zo'n 500 miljoen euro aan vergoeding. Dat geld komt vooral terecht bij de grote Amerikaanse banken Goldman Sachs en Morgan Stanley. Ook ING verdient aan de beursgang. En dan zijn er nog de medewerkers van Musks bedrijven. Veel van hen ontvingen hun bonussen of een deel van hun salaris de afgelopen jaren in de vorm van aandelen. Die kunnen ze binnenkort waarschijnlijk met winst verkopen. "Bij elke beursgang mogen mensen die al aandelen hebben die pas na een bepaalde periode verkopen, om te voorkomen dat de markt overspoelt raakt en de waarde van aandelen daalt", zegt emeritus hoogleraar Corporate Governance Leen Paape. Paape verwacht niet dat investeerders of medewerkers daar wakker van liggen. "Zij hebben al best lang moeten wachten. Die paar maanden maken dan niet zoveel uit. En na die periode kan er serieus geld verdiend worden." Meer macht voor Musk "Maar als SpaceX het goed doet op de beurs is Musk de winnaar", zegt Paape. "Het grootste deel van de aandelen is van hem, waardoor hij er het meeste aan overhoudt." Dat geld kan Musk gebruiken om zijn ambities waar te maken. "Musk heeft grote ruimtevaartdromen en wil bijvoorbeeld datacentra in de ruimte te bouwen", zegt Paape. Het is maar de vraag hoe haalbaar die ambities zijn, "maar zeker is dat er veel kapitaal voor nodig is." Naast geld levert een succesvolle beursgang Musk mogelijk ook meer macht op. Dat is volgens Arco Timmermans, hoogleraar Public Affairs aan de Universiteit van Leiden, reden tot zorg. "In de techwereld geldt: hoe meer geld, hoe meer je kunt bepalen. Een miljardenbeursgang als deze kan alle concurrentie op achterstand zetten en Musk een soort monopolie geven. Dat is niet heel wenselijk, zeker nu we als Europa juist minder afhankelijk willen worden van Amerikaanse techbedrijven." Doorgaans beperkt een beursgang de macht van bestuurders bij een bedrijf omdat aandeelhouders meer inspraak krijgen. "Maar ook op dat gebied doet Musk het net even anders", zegt Paape. "Na de beursgang houdt hij 85 procent van het stemrecht. En hij kan niet ontslagen worden. Zijn wil blijft dus wet. In goede én slechte tijden." Paape vindt het zorgelijk dat dit geen rol van betekenis speelt bij de beursgang van SpaceX: "Je zou verwachten dat de toezichthouder en de beurs hier wat van zouden vinden. Wat hier gebeurt zou in Nederland niet kunnen. Niet alleen vanuit goed bestuur, maar ook gezien de machtspositie van SpaceX. Kijk naar de Starlink-satellieten in de oorlog in Oekraïne."