Ljubavna korida: Pornografski limit

Pedeset godina jednog od najkontroverznijih ostvarenja u istoriji sedme umjetnosti

Provokativno odbacivanje Ôshime Nagise skoro cjelokupne dotadašnje japanske kinematografije nije bila samo buntovnička poza mladog režisera koji se bori za vlastiti identitet, a zna da iza njega stoje sjenke velikih majstora, Ozua, Mizoguchija, Narusea i Kurosawe. Nije to bio ni nužni potez usmjeren ka dinamizaciji scene koja bi profitirala od kreativnih nesuglasica. Ovo odbacivanje je, zapravo, strateška pozicija za Ôshimu: napuštanje utvrđenih stilističkih paradigmi (pa ma kako one bile kvalitetne), otvorilo je horizont za inspirativno variranje raznih označiteljskih sistema, za proliferaciju formalnih odabira.

Obično se u kritici u prvim radovima određenog umjetnika traže nagovještaji nečeg što će se kasnije pretvoriti u ‘autentični glas’ autora, što će ukazati na homogenu putanju: Ôshima se, međutim, hrabro odmakao od ovakve konvencije i umjesto da disciplinuje unutrašnju ‘nekoherentnost’, baš je insistirao na stilističkom pluralizmu unutar vlastitog opusa. Svaki sljedeći film je bio drugačija vrsta izazova, nova prilika za uspostavljanje različitog znakovnog rasporeda: najgora opcija je da dođe do petrifikacije forme. Da bi kinematografija bila aktivistička u njoj samoj se ne smije suzbijati poetička akcija, djelatnost i djelotvornost.

Dva su razloga za ovakvo utemeljenje režiserovih strategija. Po Ôshiminim riječima, ‘realnost se uvijek mijenja’, što znači da se i sam stil koji treba da je ‘uhvati’, koji treba da je predstavi, mora neprestano i iznova transformisati. Za jednu priču važiće jedna vrsta realističkih parametara, za drugu neki sasvim drugačiji niz pravila. Na Ôshimino alterniranje ‘mimetičkih’ i ‘artificijelnih’ prosedea ne bi se smjelo gledati kao na režisersku neodlučnost ili nekontrolisano povlađivanje iracionalnim impulsima, već kao na autorovo domišljato prilagođavanje različitim konotativnim i semantičkim potencijalima narativa koje obrađuje.

Sa druge strane, režiserovo odbijanje da se ‘samo-definiše’, da etablira svoj ‘prepoznatljivi’ izraz, sugeriše pervertitski užitak u multiplikovanju vlastitog pisma, u razuđivanju vlastite poruke, u demarkiranju vlastitog stava. Ne radi se toliko o želji da se imitiraju drugi režiseri, da se njihove lekcije koriguju i poboljšaju, nego o neočekivanom načinu da se promoviše autorski subjektivitet kroz polivalentni pristup, kroz kontinuirani preplet teza i anti-teza, ‘polemika’ sa tuđim i svojim nasljeđem. Autor je onaj koji barata sa različitim enuncijatorskim vizurama, ne onaj koji se bez ostatka nalazi u nj