Nijmegen onthult grootste Romeinse badhuis van Nederland: marmeren muren, vloerverwarming en haarspelden met katten

Archeologen hebben in Nijmegen een groot thermencomplex uit de Romeinse oudheid opgegraven. Ook andere resten van een Romeinse stad zijn aangetroffen, net als bronzen beelden, juwelen en bijzondere haarspelden versierd met katten.

Ulpia Noviomagus Batavorum: rond het jaar 100 van onze tijdrekening was dat een Romeinse stad op een strategische plek aan de rivier de Waal. Nu is dat Nijmegen, in het oosten van Nederland. Al heel lang worden daar interessante archeologische ontdekkingen gedaan.

De afgelopen maanden zijn er intensieve opgravingen gebeurd op het Waalfront. Dat is een zone langs de Waal waar fabrieksgebouwen plaats ruimen voor een nieuwe wijk. Er is sprake van tienduizenden vondsten, die aantonen dat de inwoners van dit deel van de stad bijna 2.000 jaar geleden in weelde leefden.

De Romeinse nederzetting zou rond het jaar 100 stadsrechten hebben ontvangen van keizer Marcus Ulpius Trajanus. Kort daarna zou een aantal grote openbare gebouwen verrijzen. Waaronder een groot publiek badhuis, een voorziening die alle burgers van de stad konden gebruiken.

Bij de opgravingen zijn allerlei voorwerpen gevonden: bronzen beelden, zegelringen, een halssieraad met gouden sluiting of dobbelstenen. Opvallend zijn de honderden benen haarspelden, die vrouwen gebruikten om hun ingewikkelde kapsels bijeen te houden. Twee van die spelden zijn versierd met een afbeelding van een (boze) kat met opgerichte staart, 1 zittend en 1 staand.

Ook speciaal is buste van brons van Bacchus, de Romeinse god van wijn en vruchtbaarheid. De buste was een onderdeel van een schenkkan of meubel en kreeg later een oog om te gebruiken aan een weegschaal.

De thermen waren bepaald luxueus, blijkt uit de opgravingen. De binnenwanden van de baden waren bekleed met marmer en op de vloeren lagen tegels van zwarte en witte kalksteen. In andere ruimten waren de wanden bekleed met kleurig beschilderd pleisterwerk. In de gevels zaten sierlijsten en in de badgebouwen stonden zuilen van kalk- en zandsteen.

De muren van het badhuis zijn grotendeels gesloopt, omdat het complex in de middeleeuwen en daarna gebruikt werd als steengroeve. Maar grote delen van de waterafvoerkanalen en vloeren zijn nog intact, onder meer een vloer van beton met daarop bakstenen pijlertjes van een hypocaustum, het Romeinse vloerverwarmingssysteem.

Twee stenen funderingen zijn nog tot twee meter hoog overeind gebleven en behoren tot het best bewaarde Romeinse muurwerk van Nijmegen. Ze worden ter plaatse behouden en er zijn momenteel plannen om de muren zichtbaar te maken onder de nieuwbouw.

Naast een al eerder bloo