Zeldzaam vivianiet opgegraven in Heist-op-den-Berg: "We dachten dat we drugsafval gevonden hadden"

Bij graafwerken aan de Grote Nete in Heist-op-den-Berg kwam het blauwe mineraal vivianiet naar boven. Dat ontstaat wanneer fossiele botten uit ijzerrijke grond in contact komen met zuurstof en oxideren. Daardoor komt er een diepblauw laagje op. "Wij vreesden eerst dat we op drugsafval gestoten waren", klinkt het bij Agentschap Natuur en Bos.

"Toen wij het de 1e keer tegenkwamen bij de werken in de Grote Nete, dachten we dat we een of andere mysterieuze chemische stof of restanten van een drugslabo hadden gevonden, maar het bleek een natuurlijke grondstof te zijn", zegt Koen Deheegher, projectleider voor het Sigmaplan bij het Agentschap Natuur en Bos.

Vivianiet vormt zich wanneer begraven dierenbotten, die fosfaat bevatten, reageren met ijzer in de grond. Wanneer ze dan aan de lucht komen, start er een oxidatieproces. Daardoor ontstaat er een blauwe film of stof op de botten.

We gaan er niet rijk van worden, tenzij er opnieuw massaal Delfts blauw geproduceerd zou worden

Vivianiet zou gebruikt zijn voor Delfts blauw, het bekende aardewerk uit Nederland, en in Chinees porselein, ontdekte Deheegher. "Maar we gaan er zeker niet rijk van worden", zegt hij. "Tenzij er opnieuw massaal Delfts blauw zou geproduceerd worden, misschien."

Deheegher vermoedt dat het mineraal ook in andere valleien in Vlaanderen en Nederland van nature ontstaat. "Het is nu opvallend, omdat we bij de Grote Nete grootse werken aan het doen zijn en het mensen opvalt. Het is wel spectaculair en de moeite om eens te komen kijken. Het spreekt het wel tot de verbeelding, maar het is niet meer dan dat."

Natuurgids Jos Verbeek is enthousiast om het eens met eigen ogen te zien. "Ik heb een 4-tal jaren geleden de cursus Natuurgids bij Natuurpunt Heist-op-den-Berg gevolgd. Daar had men verteld dat men bij het reinigen van bepaalde poelen in de Netevallei vivianiet opgegraven had. Ik had het toen niet gezien, maar toen ik het nu zag liggen bij de werken, dacht ik, ja, dit moet het zijn."

Er is nu heel wat vivianiet opgegraven in Heist-op-den-Berg, maar wereldwijd wordt het beschreven als zeldzaam, weet Jos. "Er is onderzoek dat Rubens onder andere vivianiet gebruikte als blauwe kleurstof."