Gần 20 năm sống trong bụi đá

Giữa tháng 6, gió Lào thổi bỏng rát khắp thung lũng xã Trường Sơn. Trên đường liên xã, hàng loạt xe tải chở đá nối đuôi nhau, cuốn theo bụi phủ kín mặt đường. Cách đó không xa, từ Công ty TNHH Tổng công ty Thế Thịnh, tiếng máy nghiền đá, khoan đục vọng ra không ngớt. Mỗi khi đá đổ xuống phễu nghiền, máy xay hoạt động, bụi bốc lên thành từng cột lớn, bị gió thổi tràn đến khu dân cư.

Bên hiên nhà, anh Hồ Văn Hùng, 32 tuổi, dùng tay lau chiếc bàn gỗ vừa được quét dọn từ sáng. Chỉ vài giờ sau, mặt bàn đã phủ một lớp bụi mịn. "Ngày nào cũng vậy. Quét rồi lại bụi, lau rồi lại bẩn", anh nói.

Bụi từ mỏ đá, xe chạy gây ô nhiễm khu dân cư. Video: Đắc Thành

Anh Hùng sinh ra và lớn lên ở bản Khe Dây, xã Trường Sơn. Trước đây, nơi này yên bình với những vườn cây ăn quả và dòng suối chảy qua bản. Từ khi các mỏ đá đi vào hoạt động, cuộc sống của người dân đảo lộn. Từ 7h, các dây chuyền nghiền đá bắt đầu hoạt động. Tiếng động cơ gầm rú, tiếng đá va đập vang vọng khắp thung lũng. Nhiều hôm công việc kéo dài đến tận 22h.

Nhà anh Hùng nằm cách khu khai thác của Công ty Thế Thịnh hơn 300 m. Để chống bụi, gia đình phải mua lưới quây kín bốn phía, lắp thêm cửa kính và đóng kín ngày đêm. Tuy nhiên, bụi vẫn len lỏi vào từng ngóc ngách. Chỉ sau vài đường chổi ở phòng khách, một đống bụi nhỏ đã được gom lại.

Người dân cho biết những ngày gió Lào thổi mạnh, bụi từ mỏ đá theo gió bay xa hàng trăm mét, tràn vào khu dân cư như một màn sương đặc quánh. Nhà cửa, vườn tược đều đổi màu. Rau trồng sau nhà muốn ăn phải rửa nhiều lần. "Chúng tôi chỉ mong có giải pháp để giảm bớt bụi, để được hít thở không khí trong lành như trước đây", anh Hùng nói.

Anh Hồ Văn Hùng mua lưới vây quanh nhà ngăn bụi. Ảnh: Đắc Thành

Ngoài bụi và tiếng ồn, người dân còn lo lắng đá rơi trúng người. Năm ngày trước, vợ anh Hùng đang hái rau ngoài vườn thì một viên đá to bằng bát ăn cơm văng gần chân. Dòng suối chảy qua thôn Khe Dây từng là nguồn nước quen thuộc của nhiều hộ dân, nhưng những năm gần đây không thể sử dụng vì dầu mỡ, chất thải từ hoạt động khai thác mỏ.

Tại thôn Rào Trù, ông Nguyễn Đức Cảnh, 49 tuổi, chỉ tay về con đường liên xã chạy trước cửa nhà. Từ sáng sớm đến đêm, đoàn xe tải chở đá liên tục qua lại, ước tính 1.000 lượt. Mỗi khi xe chạy qua, bụi bốc lên thành từng đám dày đặc. "Hàng ngày tôi ngồi trong nhà, đóng cửa kính nhìn ra chỉ thấy một màu trắng", ông nói.

Ông Cảnh chuyển đến thôn Rào Trù sinh sống 18 năm qua. Những ngày đầu, ông mở cửa hàng tạp hóa trước nhà với hy vọng có thêm thu nhập. Thế nhưng việc kinh doanh không kéo dài được lâu. "Bụi bám lên tất cả hàng hóa. Bánh kẹo, nước