चीनको सैन्य दबाब र ट्रम्पको ‘आउट अफ द बक्स’ शैली

अमेरिकी प्रशासन बेइजिङको दबाबमा नझुकोस् र ताइवानप्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धताबाट पछि नहटोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु नै अहिले उनको मुख्य चुनौती बनेको छ।

१ असार, काठमाडौं । वासिङ्टन डीसी अमेरिकाका लागि ताइवानका शीर्ष कूटनीतिज्ञ अलेक्ज्याण्डर ताह-रे युई यतिबेला वासिङ्टनको राजनीतिक वृत्तमा निकै व्यस्त देखिन्छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ताइवानलाई १४ अर्ब डलरको हतियार बिक्री गर्ने विषयलाई चीनसँगको सम्झौतामा ‘नेगोसिएटिंग चिप’ को माध्यम बनाउन सक्ने संकेत गरेपछि युई ताइवानको सुरक्षा संवेदनशीलता रक्षाका लागि अग्रपंक्तिमा उभिएका छन्।

विगत साढे दुई वर्षदेखि अमेरिकाका लागि ताइवानको प्रमुख कूटनीतिक प्रतिनिधिको भूमिका निर्वाह गर्दै आएका युईले आफ्नो कार्यकालको धेरै समय पर्दापछाडि रहेर दुवै अमेरिकी राजनीतिक दल डेमोक्र्याट र रिपब्लिकनको समर्थन जुटाउन खर्चिएका थिए।

एसियाली लोकतन्त्रको रक्षाका लागि अमेरिकी संसद्मा साझा धारणा बनाउन उनी निरन्तर सक्रिय थिए। तर, गत महिना राष्ट्रपति ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनपिङबीच भएको द्विपक्षीय शिखर वार्तापछि युईको भूमिका एकाएक फेरिएको छ। उनी पर्दापछाडिको कूटनीतिबाट बाहिर निस्केर सार्वजनिक मञ्चहरूमा ताइवानको बलियो वकालत गर्न थालेका छन्।

पछिल्ला दिनहरूमा उनी विभिन्न टेलिभिजन च्यानलका समाचार कार्यक्रमहरू र वासिङ्टनका प्रतिष्ठित ‘थिंक ट्याङ्क’ हरूमा निरन्तर देखिन थालेका छन्। त्यहाँ उनले ताइवानलाई हतियार बिक्री गर्नु अमेरिकाका लागि कुनै बोझ नभई एउटा बुद्धिमानीपूर्ण लगानी भएको तर्क प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम ‘पोलिटिको’ सँगको एक विस्तृत अन्तर्वार्तामा कूटनीतिज्ञ युईले अमेरिकी जनतासँग संवाद गर्न र ताइवानको वास्तविक अवस्था बुझाउन हलिउड तथा पश्चिमी पप कल्चरका विविध सन्दर्भहरू प्रयोग गरेका छन्। अमेरिकी समाजमा ताइवानलाई सामान्यतया सेमिकन्डक्टर चिप्सको प्रमुख उत्पादक र ‘बबल टी’ को उद्गम थलोका रूपमा मात्र चिन्ने गरिन्छ।

तर, युईले यस परिधिभन्दा बाहिर निस्केर अमेरिकी नागरिकलाई आफ्नो देशको भूराजनीतिक संकट र अस्तित्वको लडाइँ बुझाउन फरक शैली अपनाएका छन्।

उनले बेइजिङको चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको नेतृत्वलाई प्रसिद्ध अमेरिकी साइन्स फिक्सन सेरिज ‘स्टार ट्रेक’ को क्रूर र मिचाहा अनौठो जीव ‘द बर्ग’ सँग तुलना गरेका छन्। उनले भनेका छन् कि जसरी ‘द बर्ग’ ले ‘प्रतिरोध निरर्थक छ’ भन्ने एउटै मन्त्र जपिरहन्छ, त्यसैगरी चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी र चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले पनि संसारका सामु ताइवानको स्वतन्त्रताको प्रयास निरर्थक रहेको बताउछन । र, ढिलो चाँडो ताइवान जनवादी गणतन्त्र चीनकै हिस्सा बन्ने दाबी गरिरहन्छन्। यो चिनियाँ दृष्टिकोण ठ्याक्कै ‘बर्ग’ को मानसिकता जस्तै रहेको उनको तर्क छ।

यसैगरी, युईले संसारका केवल १२ देशसँग मात्र औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध रहेको ताइवानको जटिल अन्तर्राष्ट्रिय स्थितिलाई चर्चित उपन्यास तथा चलचित्र शृङ्खला ‘ह्यारी पोटर’ को जादुई विद्यालय ‘हगवर्ट्स’ सँग तुलना गरेका छन्।

हगवर्ट्स जसरी सर्वसाधारणका लाग