"Ze geloven dat ziekte is uitgevonden uit geldgewin": complottheorieën verergeren ebola-uitbraak in Congo

Niet alleen ebola verspreidt zich in Oost-Congo, ook nepnieuws doet er de ronde. Inwoners geloven dat de ziekte niet bestaat, waardoor patiënten zorg mijden en ebola zich makkelijker kan verspreiden. Of ze denken dat het virus is uitgevonden door politici, uit geldgewin. Infectioloog Laurens Liesenborghs is ter plekke. "We hebben de sociale media tegen."

Bij de ebola-uitbraak in Oost-Congo blijft het aantal besmettingen toenemen. Complottheorieën zorgen ervoor dat veel mensen zorg mijden.

Infectioloog Laurens Liesenborghs legt uit waarom het wantrouwen zo groot is: "Een op twee patiënten komt niet levend uit zo'n behandelingscentrum. Dat geeft aanleiding tot samenzweringstheorieën."

Hulpverleners bestrijden de desinformatie door nauw samen te werken met lokale gemeenschappen.

Twee maal per week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van online bedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.

Het Nationaal Instituut voor Volksgezondheid van de Democratische Republiek Congo (DRC) volgt de cijfers van de recentste ebola-uitbraak in het land nauwgezet op. Op 14 juni 2026 werden 808 gevallen van ebola bevestigd. Zeker 192 mensen zijn overleden.

Het zwaartepunt van de besmettingen ligt in Ituri, een provincie in het noordoosten van het land. Het is vanuit Bunia, de hoofdstad van deze provincie, dat we met Laurens Liesenborghs spreken. Hij is infectioloog aan de KU Leuven en aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde.

"Valse ideeën en nepnieuws spelen een grote rol in de verspreiding van ebola", zegt hij in onze podcast 'Het uur van de waarheid'.

"Een ebola-epidemie is doorgaans 'redelijk makkelijk' in te dijken, maar je moet ervoor kunnen zorgen dat mensen zich laten verzorgen en zich aanmelden bij een ziekenhuis om zich te laten testen en op te nemen", zegt Liesenborghs.

Maar daar knelt het schoentje. "We zien veel wantrouwen bij de bevolking, veel samenzweringstheorieën. De belangrijkste is wellicht het idee dat ebola niet bestaat. Veel mensen geloven dat de ziekte is uitgevonden door politici, door buitenlanders, vooral uit geldgewin."

Dat heeft grote gevolgen, vooral voor het gedrag van mensen en met name voor hun bereidheid om hulp te zoeken.

"Wat ook een grote rol speelt: mensen staan heel wantrouwig tegenover behandelingscentra. Dat zijn zogezegd de plekken waar je pas echt ziek wordt", aldus de infectioloog.

"En dat is niet zo verbazingwekkend zelfs"; klinkt het. "Zo'n centrum ziet er vaak griezelig uit."

"In het begin van een epidemie is dat vaak wat geknutsel.