Cijena rata tek stiže na naplatu

Hiljade mrtvih, skuplje gorivo i hrana, usporen globalni rast - posljedice američko izraelskog sukoba sa Iranom pogađaju cijeli svijet

Gotovo da nema čovjeka na planeti koji nije, direktno ili posredno, osjetio posljedice američko-izraelskog rata protiv Irana, piše “Gardijan” ističući da je sukob odnio hiljade života u regionu, dok milioni ljudi širom svijeta njegovu cijenu svakodnevno plaćaju kroz skuplju hranu, gorivo i inflaciju koja obezvređuje njihove zarade.

Za mnoge konačan račun ovog rata tek će doći, kroz dugoročnu štetu koju globalnoj ekonomiji nanosi neizvjesnost - faktor koji je teško izmjeriti, ali koji se ogleda u rastu geopolitičkog rizika, slabljenju investicija i usporavanju zapošljavanja, ističe britanski list.

Prema procjeni ekonomista američkih Federalnih rezervi Darija Kaldara i Matea Jakovijelija, rat u Iranu imao je destabilizujući efekat veći od pandemije kovida-19, ali uporediv sa invazijom na Ukrajinu 2022. ili invazijom na Irak 2003. godine.

Cijena rata procjenjuje se na različite načine: dio troškova lako se iskazuje u novcu, poput raketa zemlja-vazduh koje pojedinačno koštaju stotine hiljada dolara, dok je mnogo teže procijeniti štetu nanijetu bolnicama i elektroenergetskim mrežama u Iranu i Libanu. Najteži gubici, međutim, uopšte se ne mogu novčano izraziti - ljudski životi, među njima i 120 osnovaca ubijenih u Iranu prvog dana rata.

Visoki zvaničnik UN-a za humanitarnu pomoć ukazao je na to šta je izgubljeno zbog rata, navodeći da bi dvije milijarde dolara koje se svakodnevno troše na vojne operacije mogle obezbijediti pomoć za oko 87 miliona ljudi.

Sa druge strane, dok su mnogi plaćali cijenu sukoba, pojedini su iz njega izvukli korist, navodi Gardijan i dodaje da se to prije svega to odnosi na naftne kompanije i akcionare proizvođača oružja, čiji su prihodi rasli uporedo sa širenjem rata,

U Iranu je u američkim i izraelskim bombardovanjima ubijeno više od 3.300 ljudi, a ranjeno više od deset puta toliko, prema podacima iranskih vlasti. Uništeno je dvadeset škola, a oštećeno 240 zdravstvenih i medicinskih ustanova. Vodovodne cijevi su razorene, a oštećeni su i kulturni lokaliteti, uključujući pet lokaliteta svjetske baštine i 54 muzeja.

Izrael je otvorio drugi front rata kada je izvršio invaziju na svog sjevernog susjeda, Liban, gdje se bori protiv militantne grupe Hezbolah, saveznice Irana. Taj rat unutar rata postao je najsmrtonosniji dio šireg sukoba - u izraelskim napadima ubijeno je više od 3.700 ljudi, prema podacima libanskih vlasti, uključujući žene, djecu i medicinsko osoblje. Rasprostranjeno izraelsko bom