Midzomer vieren: Noordelijke traditie slaat aan in Brussel

Brusselaars uit Scandinavië en de Baltische staten vieren komend weekend midzomer, de dag waarop de zon haar hoogste punt bereikt. Ook een steinerschool in Anderlecht steekt een groot vuur aan. "Wanneer de as is afgekoeld, springen de leerlingen erover."

De zonnewende op 21 juni markeert de langste dag: het moment waarop de zon haar hoogste punt bereikt, waarna de dagen langzaam weer inkorten. Het is een van de oudste feesten ter wereld en voor miljoenen mensen hét hoogtepunt van het jaar, zeker in Noord-Europa, waar het contrast tussen de seizoenen zich radicaler manifesteert. Na de donkere winter voelt de terugkeer van het licht – met een climax in juni – bijna als een lichamelijke ervaring. Hoe die ontlading gevierd wordt, verschilt per regio. De een danst de nacht in, de ander laat een bloemenkrans op het water drijven of springt over een vuur. Maar de kern blijft dezelfde: je bent buiten en je bent samen.

Doctoraatsstudent Ingela Rossing woont sinds 3 jaar in Brussel. Ze groeide op in Zweden, waar midzomer bijna even belangrijk is als Kerstmis. "Het centrum van een authentieke Zweedse midzomerviering is de midsommarstång: een versierde paal waaromheen gedanst wordt", zegt ze. "Kinderen leren bloemenkransen vlechten; een ambacht dat van generatie op generatie doorgegeven wordt. Er is haring, er zijn verse aardappelen, aardbeien en jenever. Ook speelt altijd dezelfde accordeonspeler, die van dorp naar dorp rijdt."

Midzomer is bovenal een feest dat gedragen wordt door de hele gemeenschap. "Het is de enige viering waarbij ik het hele dorp zie samenkomen. Ouderen en jongeren, families en vreemden: iedereen danst samen." De opwinding is voelbaar, zegt ze: op straat kom je families tegen in witte jurken. Er hangt een collectieve vreugde in de lucht, vergelijkbaar met de sfeer rond kerst, maar dan buiten. "Het is ondenkbaar om midzomer binnen te vieren", benadrukt ze. "Omgeven zijn door de weelderige natuur, de geuren, de eindeloze avondschemer: dat associeer ik met mid­zomer. Een deel ervan vind ik ook in Brussel, als ik goed zoek. Dit jaar vier ik het kleiner. Ik ga picknicken in het park met vrienden uit Zweden, maar ook uit Chili, Frankrijk en Iran."

Ook buiten de Noord-Europese gemeenschappen leeft de midzomertraditie. Op steinerscholen is het Sint-Jansfeest – op 24 juni, 3 dagen na de zonnewende – een van de jaarfeesten waar de kinderen naartoe leven. "In de steinerpedagogie staat Sint-Jan loodrecht tegenover kerst", legt leerkracht Nancy Van Wichelen van de steinerschool in Anderlecht uit. "Waar kerst warmte en inkeer betekent, staat Sint-Jan voo