Ništa od zajedničkog borbenog aviona – problemi i sa tenkom

Krah projekta borbenog aviona FCAS i kriza oko tenka MGCS dobro ilustruju probleme zajedničke evropske politike naoružavanja: interesi nemačkih i francuskih kompanija očigledno imaju veću težinu od zajedničkih interesa

Ko god drži do svog ugleda u evropskoj odbrambenoj industriji predstavlja se na Eurosatoriju, najvećem francuskom sajmu naoružanja koji se održava na svake dvije godine. I ovoga puta industrija demonstrira svoje mogućnosti na prostranom izložbenom prostoru u Vilpentu kod Pariza. Više od 2.000 izlagača tu se susrijeće sa vojnim zvaničnicima, političarima i stručnim posjetiocima.

Uz pune knjige narudžbina, raspoloženje teško da može da bude bolje. Evropske vlade žele da postanu vojno nezavisnije od Sjedinjenih Država i u tu svrhu ulažu stotine milijardi evra.

Ali u tu „zlatnu groznicu“ uvuklo se i razočaranje. Upravo je najveće evropsko obećanje o naoružavanju, ono o većoj strateškoj autonomiji, prije nekoliko dana neslavno propalo: Njemačka i Francuska faktički su zadale smrtni udarac zajedničkom borbenom avionu šeste generacije. Ključni dio sistema FCAS više se, naime, neće graditi zajednički.

Iako je francuska ministarka odbrane Katrin Votren izbjegla je da pomene tu temu u svom uvodnom govoru u ponedjeljak, čini se da se Pariz i Berlin nisu razišli samo oko borbenih aviona, nego da bi i projekat borbenog tenka mogao da upadne u nove teškoće.

Kada su predsjednik Emanuel Makron i kancelarka Angela Merkel 2017. pokrenuli FCAS kao odgovor na Bregzit i izbor Donalda Trampa za predsjednika SAD, projekat borbenog aviona pratio je i francusko-njemački projekat tenka MGCS (Main Ground Combat System). Francuska je trebalo da predvodi projekat aviona, a Njemačka je preuzela vođstvo nad tenkovskim projektom. Ako FCAS propadne – što je Makron više puta naglasio – mogao bi da propadne i MGCS.

Proteklog vikenda dodatno ulje na vatru dolio je moćni čelnik njemačkog koncerna Rajnmetal, Armin Paperger. On je za nedjeljno izdanje lista Velt rekao da, prema njegovim informacijama, Pariz razmatra drastično smanjenje budžeta za taj projekat. Konačna odluka još nije donijeta, dodao je njemački menadžer.

„Ta upozorenja shvatam vrlo ozbiljno“, kaže Ulrike Franke iz trusta mozgova Evropski savet za spoljne odnose. „U stvarnosti je projekat tenka od samog početka bio teži i sporiji od projekta FCAS.“

Iz njemačkog Ministarstva odbrane u međuvremenu poručuju da su se Njemačka i Francuska usaglasile da MGCS nastave da razvijaju „nezavisno od platforme“, te da se usmjere na srž programa. Ostaje otvoreno pitanje da li će zajednički borbeni tenk time postati suv