เหตุใดเวเนซุเอลาจึงมียูเรเนียมเสริมสมรรถนะในครอบครอง แล้วทำไมจึงต้องส่งมอบไปให้สหรัฐฯ ?

เหตุการณ์เกิดขึ้นในคืนหนึ่งช่วงปลายเดือน เม.ย. เมื่อขบวนรถทหารของเวเนซุเอลาได้เดินทางอย่างเงียบเชียบเป็นระยะทาง 160 กม. จากสถาบันวิจัยทางวิทยาศาสตร์แห่งเวเนซุเอลา (Venezuelan Institute for Scientific Research - IVIC) ซึ่งตั้งอยู่บริเวณชานกรุงการากัส ไปยังเมืองท่าปูเอร์โตกาเบโย ในรัฐการาโบโบ

เหตุผลเบื้องหลังการเดินทางในยามค่ำคืนอย่างลับ ๆ และเข้มงวดถูกเปิดเผยออกมาไม่กี่วันให้หลังว่า ทหารกำลังคุ้มกันยานพาหนะที่บรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ซึ่งภายในมียูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงอยู่ประมาณ 2 สโตน หรือ 13 กก. ซึ่งกำลังจะถูกส่งไปยังสหรัฐอเมริกา

ปฏิบัติการนี้เกี่ยวข้องกับรัฐบาลสหรัฐฯ เวเนซุเอลา และสหราชอาณาจักร รวมถึงสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (International Atomic Energy Agency - IAEA) ซึ่งในแถลงการณ์ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 8 พ.ค. ที่ผ่านมาได้อธิบายว่านี่เป็น "ภารกิจร่วมที่ได้รับการวางแผนมาอย่างรอบคอบ ดำเนินการภายใต้มาตรการรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวด" พร้อมทั้งระบุว่าวัตถุนิวเคลียร์ประเภทนี้อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์หรือเป็นภัยคุกคามด้านความมั่นคง หากตกไปอยู่ในมือของผู้ที่ไม่ควรได้รับมัน

ยูเรเนียมจะถูกจัดว่าเป็นยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง เมื่อสัดส่วนของไอโซโทปยูเรเนียม-235 ถูกเพิ่มขึ้นโดยกระบวนการทางเทียมให้มีปริมาณตั้งแต่ 20% ขึ้นไป

ยูเรเนียมปริมาณ 2 สโตน หรือ 13 กก. นี้เป็นเพียงเศษเสี้ยวเมื่อเทียบกับปริมาณกว่า 63 สโตน หรือ 400 กก. ที่เชื่อกันว่าอิหร่านครอบครองไว้ก่อนเกิดสงครามกับสหรัฐฯ และอิสราเอล อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ของรัฐบาลเวเนซุเอลากับอิหร่าน รัสเซีย คิวบา และเกาหลีเหนือ ได้กลายเป็นประเด็นที่สร้างความกังวลให้กับรัฐบาลสหรัฐฯ มานานหลายปี และจากการให้สัมภาษณ์ของผู้เชี่ยวชาญกับบีบีซี เวริฟาย (BBC Verify) ก็พบว่า นี่เป็นเรื่องที่ IAEA กังวลเช่นกัน

แจ็ค ครอว์ฟอร์ด จาก สถาบันคลังสมอง Royal United Services Institute (RUSI) ในอังกฤษกล่าวกับ บีบีซี เวริฟาย ว่าการเคลื่อนย้ายยูเรเนียมในครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามระหว่างประเทศ เพื่อให้มั่นใจว่ายูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยตั้งใจจะถูกนำไปใช้ในทางสันติ จะไม่ถูกเข้าถึงโดยประเทศต่าง ๆ หรือกลุ่มที่ไม่ใช่รัฐที่ต้องการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์

เขากล่าวว่า แม้ยูเรเนียมที่ถูกนำออกไปนั้นจะมีสัดส่วนของยูเรเนียม-235 อยู่เพียงกว่า 20% เล็กน้อย ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงระดับที่ใช้ผลิตอาวุธต้องมีระดับความเข้มข้น 90% ขึ้นไป แต่ในทางทฤษฎีแล้ว มันก็ยังอาจ "มากพอที่จะนำไปผ่านกระบวนการทำให้เข้มข้นขึ้นเพื่อผลิตอาวุธนิวเคลียร์ขนาดเล็กได้"

แล้วเวเนซุเอลาได้ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงมาครอบครองได้อย่างไร แล้วทำไมจึงต้องส่งมอบมันให้กับสหรัฐอเมริกา

ทุกอย่างเริ่มต้นขึ้นด้วยสุนทรพจน์ของประธานาธิบดีดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ แห่งสหรัฐฯ ต่อสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติในปี 1953 ซึ่งเป็นช่วงที่สงครามเย็นอยู่ในจุดสูงสุด เกิดการแข่งขันด้านอาวุธระหว่างสหรัฐฯ กับสหภาพโซเวียต และมีความกังวลว่าจะมีประเทศอื