Από το μέρισμα της ειρήνης στο μέρισμα της άμυνας

Οι καταιγιστικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής επαναφέρουν στους κύκλους της Ευρώπης το ζήτημα της ενδυνάμωσης της αμυντικής θωράκισης και της βελτίωσης της εσωτερικής εξισορρόπησης αυτής στο άμεσο μέλλον. Η ηγεσία των περισσότερων κρατών της Γηραιάς Ηπείρου παραδέχεται ότι έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος για την ενίσχυση της άμυνας έναντι εξωτερικής απειλής εκφράζοντας ανοικτά τις ανησυχίες τους κυρίως για τη Ρωσία. Με βάση το τελευταίο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ ή 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) κατά μέσο όρο μεταξύ 2028 και 2034, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει ως στόχο η Ευρώπη να ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της ώστε να αποτελεί μια ανεξάρτητη, ευημερούσα και ασφαλή κοινωνία κατά την επόμενη δεκαετία. Ειδικότερα, γίνεται λόγος για ανάγκη ενίσχυσης της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ λόγω των αυξανόμενων παγκόσμιων εντάσεων με σκοπό να αναστραφεί μια μακροχρόνια αδράνεια και να προωθηθούν νέες επενδύσεις στην άμυνα και στην ασφάλεια με πρόβλεψη 131 δισ. ευρώ σε αυτό το χρονικό διάστημα. Στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που είναι προγραμματισμένο στις 18 και 19 Ιουνίου στις Βρυξέλλες πρόκειται να συζητηθούν η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, η τρέχουσα κατάσταση στη Μέση Ανατολή και η πρόοδος σχετικά με το ΠΔΠ. Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής οι ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να καταδικάσουν την πρόσφατη κλιμάκωση της βίας από τη Ρωσία στην Ουκρανία και τη διαφαινόμενη επιθετική συμπεριφορά της έναντι των κρατών – μελών και των διπλωματών της ΕΕ. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); }); googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) O πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ σχολίασε τις πρόσφατες απειλές του Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος, μετά την επίθεση ενός ρωσικού drone στην πόλη Γκαλάτσι της Ρουμανίας στα τέλη Μαΐου 2026, προέτρεψε την ΕΕ να προετοιμαστεί για περισσότερα τέτοια περιστατικά, σημειώνοντας ότι «ο πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη και οι πολίτες των κρατών της ΕΕ, ως άνθρωποι σε χώρες που βρίσκονται σε πόλεμο, δεν θα μπορούν πλέον να κοιμούνται ήσυχα». Την ίδια στιγμή, οι συνεχείς αναφορές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για το ενδεχόμενο αποχώρησης από το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο προκαλούν έντονη ανησυχία στους κόλπους της ηγεσίας της Ευρώπης για το μέλλον του ΝΑΤΟ. Ο ίδιος εδώ και χρόνια ασκεί κριτική ενώ πρόσφατα κλιμάκωσε τις επιθέσεις του χαρακτηρίζοντας το ΝΑΤΟ «βαθιά απογοητευτικό», μετά την άρνηση ευρωπαϊκών χωρών να συμμετάσχουν στον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν. Οι αξιωματούχοι της ΕΕ σχεδιάζουν να εκπονήσουν στρατηγικό πλάνο για την αξιοποίηση της λιγότερο γνωστής ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ σε περίπτωση εξωτερικής επίθεσης, την ώρα που οι επικρίσεις του προέδρου των ΗΠΑ προς το ΝΑΤΟ γίνονται ολοένα και πιο έντονες. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); }); Οι ηγέτες των κρατών – μελών φαίνεται να συμφωνούν πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προετοιμάσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο δράσης για τον τρόπο που η ΕΕ θα μπορεί να ανταποκριθεί σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας βοήθειας. Συμπερασματικά, η ευρωπαϊκή άμυνα δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά όρο συλλογικής επιβίωσης. Ο δρ Φλώρος Φλούρος είναι επικεφαλής του προγράμματος «Πολιτική Οικονομία της Ευρωπαϊκής Ασφάλειας» του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου