Αλήθειες και μύθοι για την εργασιακή ισότητα – Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο, ποια τα σημεία «κλειδιά»

Ολοκληρώνεται σήμερα η δημόσια διαβούλευση για το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/970». Στόχος του, σύμφωνα με την υπουργό, Νίκη Κεραμέως, είναι – μεταξύ άλλων – να αντιμετωπίσει τις μισθολογικές ανισότητες που εξακολουθούν να παρατηρούνται μεταξύ ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας, μέσω της ενίσχυσης της διαφάνειας και της δημιουργίας αποτελεσματικότερων μηχανισμών ελέγχου και επιβολής. Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την αντίστοιχη ευρωπαϊκή οδηγία και εισάγει σειρά νέων υποχρεώσεων για τους εργοδότες. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η γνωστοποίηση του ύψους ή του εύρους των αποδοχών ήδη από τη διαδικασία πρόσληψης, η παροχή πληροφοριών στους εργαζόμενους σχετικά με τα μισθολογικά κριτήρια που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις, καθώς και η δυνατότητα διεκδίκησης στοιχείων που αφορούν τις αμοιβές εργαζομένων που εκτελούν ίδια ή ισοδύναμη εργασία. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στην απασχόληση των γυναικών, οι μισθολογικές διαφορές παραμένουν υπαρκτές τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ενωση. Αρκετοί, ωστόσο, εκφράζουν ενστάσεις και επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι νέες διατάξεις – ακόμη και εάν εφαρμοστούν πλήρως και με αυστηρότητα (κάτι που συχνά δεν γίνεται) θα δώσουν τις απαιτούμενες λύσεις και θα φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); }); googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Νέος ελεγκτικός μηχανισμός Κεντρικό στοιχείο, πάντως, του νομοσχεδίου αποτελεί ο μηχανισμός εφαρμογής και ελέγχου των νέων διατάξεων. Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο εργατολόγος Μιχάλης Καλαντζόπουλος , «μιλάμε πλέον για ίσες αμοιβές ανεξαρτήτως φύλου και οικογενειακών υποχρεώσεων. Οι εργοδότες οφείλουν να δημοσιεύουν και στις αγγελίες συγκεκριμένα ποσά ή εύρος ποσού το οποίο θα δίνουν στους εργαζόμενους. Θα υπάρχει πλέον και ο ανάλογος ελεγκτικός μηχανισμός τόσο από την Επιθεώρηση Εργασίας όσο και από τον Συνήγορο του Πολίτη». Οι δύο αυτοί θεσμοί αναμένεται να έχουν κομβικό ρόλο στην εφαρμογή του νέου πλαισίου. Η Επιθεώρηση θα διερευνά καταγγελίες και θα διενεργεί ελέγχους, ενώ ο Συνήγορος θα αναλάβει σημαντικές αρμοδιότητες ως φορέας ισότητας, με πρόσβαση σε στοιχεία και δυνατότητα παρέμβασης σε περιπτώσεις πιθανών διακρίσεων. Η φιλοσοφία της ευρωπαϊκής οδηγίας, άλλωστε, είναι ότι η έλλειψη διαφάνειας λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός αναπαραγωγής των ανισοτήτων . Οταν ο εργαζόμενος δεν γνωρίζει πώς αμείβονται συνάδελφοί του σε αντίστοιχες θέσεις, δυσκολεύεται να αποδείξει ότι υφίσταται διάκριση. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); }); Ακριβώς σε αυτό το σημείο εστιάζει και η εργατολόγος Ματίνα Τριανταφύλλη. «Οι εργαζόμενες θα μπορούν κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους να ζητούν στοιχεία από τον εργοδότη για το ατομικό επίπεδο των αμοιβών τους, αλλά και για τις αμοιβές που δίδονται στους άνδρες εργαζόμενους των αντίστοιχων θέσεων. Θα μπορεί να ζητάει τη διαφορά των αποδοχών εφόσον παρέχουν ίσης αξίας εργασία», επισημαίνει. Η ίδια εξηγεί ότι ο Συνήγορος του Πολίτη θα λειτουργεί ως κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα ελέγχου, καθώς οι εργοδότες θα υποχρεώνονται να παρέχουν τα απαραίτητα στοιχεία ώστε να διαπιστώνεται εάν υπάρχουν αποκλίσεις στις αμοιβές. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Και στα μπόνους «Μία εργαζόμενη που θεωρεί ότι υπάρχει διάκριση εις βάρος της θα μπορεί να προσφεύγει στην Επιθεώρηση Εργασίας, να ζητάει τα στοιχεία από τον Συνήγορο του Πολίτη ο οποίος θα παρεμβαίνει στη διαδικασία και θα ζητά από τον εργοδότη να αναφέρει τα στοιχεία αυτά», αναφέρει. Σύμφωνα με την κ. Τριανταφύλλη, οι εργαζόμενοι θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να διεκδικούν όχι μόνο διαφορές μισθών αλλά και διαφορές σε μπόνους, παροχές ή ακόμη και σε μισθολογικές προαγωγές, ενώ θα μπορούν να προσφεύγουν και στα δικαστήρια ζητώντας αποζημίωση. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); }); Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης σε αρκετές περιπτώσεις. «Ενα δύσκολο θέμα είναι η απόδειξη των θεμάτων αυτών. Το βάρος απόδειξης θα το έχει ο εργοδότης ως επί το πλείστον. Ο εργαζόμενος θα είναι πια σε μια πλεονεκτική θέση να ζητάει τα στοιχεία των αντίστοιχων θέσεων χωρίς ταυτοποίηση των προσώπων», τονίζει. Το σίγουρο είναι ότι η ψήφιση του νέου νομοσχεδίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα προσαρμογής της ελληνικής αγοράς εργασίας στις σύγχρονες ευρωπαϊκές απαιτήσεις για ίση μεταχείριση και διαφάνεια. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, εξάλλου, αποδεικνύουν ότι το πρόβλημα δεν έχει εξαλειφθεί. Παρά τη σχετική σταθεροποίηση του δείκτη στο 13,4%, χιλιάδες γυναίκες εξακολουθούν να αμ