Ντόναλντ Τραμπ: «Μπίμπι, χωρίς εμένα δεν θα υπήρχε Ισραήλ»

«Χωρίς εμένα δεν θα υπήρχε Ισραήλ». Με αυτή τη φράση και με μια δημόσια επίπληξη προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι πρέπει να είναι «πιο υπεύθυνος απέναντι στον Λίβανο», ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα προς τον άλλοτε στενότερο σύμμαχό του στη Μέση Ανατολή. Η συμφωνία που προώθησε η Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη δεν σηματοδοτεί μόνο το τέλος ενός πολέμου που ξεκίνησε με υποσχέσεις για στρατηγική ανατροπή του Ιράν. Σηματοδοτεί και μια θεαματική ανατροπή ισορροπιών: ο άνθρωπος που επένδυσε πολιτικά όσο κανείς άλλος στη σύγκρουση με το Ιράν να βρίσκεται σήμερα στο περιθώριο των εξελίξεων, ενώ η Ουάσιγκτον να διαπραγματεύεται απευθείας με το καθεστώς που ο ίδιος δεσμευόταν να «γονατίσει». Το τέλος του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου εναντίον του Ιράν φαίνεται να αφήνει πίσω του έναν απροσδόκητο πολιτικό ηττημένο: τον Μπενιαμίν Νετανιάχου . Ενώ ο ισραηλινός πρωθυπουργός επιμένει ότι η στρατιωτική εκστρατεία «έσωσε το Ισραήλ από πυρηνικό αφανισμό», η συμφωνία που διαμορφώνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες με την Τεχεράνη αντιμετωπίζεται από μεγάλο μέρος του ισραηλινού πολιτικού συστήματος και του Τύπου ως απόδειξη αποτυχίας της στρατηγικής του. Η κριτική είναι πρωτοφανής. Ο σχολιαστής της «Haaretz» Αμος Χάρελ έκανε λόγο για τη μεγαλύτερη αποτυχία του Νετανιάχου μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, ενώ οι «New York Times» σημειώνουν ότι το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με τα όρια μιας στρατηγικής που υποσχέθηκε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη , εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος και συντριβή του άξονα των φιλοϊρανικών οργανώσεων στην περιοχή. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); }); googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Τίποτε από αυτά δεν έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής. Το ιρανικό καθεστώς επιβίωσε, το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και όχι κατάργησης, ενώ το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει η Τεχεράνη εξακολουθεί να αποτελεί ανοιχτό ζήτημα για τις επόμενες 60 ημέρες συνομιλιών. Οπως τονίζει ο Αντόνιο Πίτα στην «El Pais» , δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία του Ισραήλ ο βαθμός της στρατηγικής αποτυχίας της εκστρατείας που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο μαζί με τις ΗΠΑ. Για τον Νετανιάχου μάλιστα «αν είχε πετύχει, θα αποτελούσε και μια μορφή προσωπικής και πολιτικής λύτρωσης για το άλλο τεράστιο φιάσκο ασφαλείας της θητείας του: την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023». Ταυτόχρονα, η σχέση Νετανιάχου – Τραμπ, που μέχρι πρόσφατα παρουσιαζόταν ως ακλόνητη, δείχνει να περνά τη σοβαρότερη κρίση της. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η σχέση τους είναι «πολύ αποτελεσματική», ο αμερικανός πρόεδρος επέκρινε δημόσια τη στρατηγική των Ισραηλινών στον Λίβανο και τον τρόπο αντιμετώπισης της Χεζμπολάχ, τονίζοντας ότι θα έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί πιο γρήγορα η αποστολή, που κράτησε «για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα» και είχε ως αποτέλεσμα να «σκοτώνονται πάρα πολλοί άνθρωποι». Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η πρότασή του να αναλάβει η Συρία του Αχμεντ αλ-Σάρα την αντιμετώπιση της Χεζμπολάχ, για τον οποίο είπε ότι «έχει κάνει απίστευτη δουλειά». googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); }); googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Σύμφωνα με αμερικανικές διαρροές, ο πρόεδρος εξοργίστηκε από ισραηλινά πλήγματα στη Βηρυτό λίγο πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας με το Ιράν, θεωρώντας ότι έθεσαν σε κίνδυνο μήνες διπλωματικών προσπαθειών. Η εικόνα ενός Νετανιάχου που επιχειρεί να επηρεάσει τις εξελίξεις αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με τις επιλογές της Ουάσιγκτον αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη πολιτική μεταβολή που αφήνει πίσω του ο πόλεμος. Ενώ οι εχθροπραξίες έχουν μειωθεί στον Λίβανο μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, τουλάχιστον πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν και πολλοί τραυματίστηκαν από ισραηλινές επιθέσεις με drones στο νότιο τμήμα της χώρας. Στο εσωτερικό του Ισραήλ , η αντιπολίτευση αξιοποιεί ήδη τη συγκυρία. Ο Γιαΐρ Λαπίντ υποστηρίζει ότι «το Ισραήλ κέρδισε τη μάχη, αλλά ο Νετανιάχου έχασε τον πόλεμο», ενώ ο Ναφτάλι Μπένετ τον κατηγορεί ότι αδυνατεί να πετύχει μια αποφασιστική νίκη και οδηγεί τη χώρα σε πολέμους φθοράς. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); }); Η συμφωνία ενισχύει αυτές τις επικρίσεις επειδή δεν περιλαμβάνει αρκετά από τα ζητήματα που το Ισραήλ θεωρούσε κομβικά. Δεν υπάρχει σαφής πρόβλεψη για το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν ούτε για την υποστήριξη που παρέχει η Τεχεράνη σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ. Παράλληλα, η προοπτική άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης ιρανικών κεφαλαίων δημιουργεί φόβους ότι το καθεστώς θα αποκτήσει σημαντική οικονομική ανάσα χωρίς να έχει εγκαταλείψει οριστικά τις στρατηγικές του φιλοδοξίες. Για τον Νετανιάχου, το πρόβλημα είναι βαθύτερο από μια διπλωματική διαφωνία. Επί δεκαετίες είχε οικοδομήσει το πολιτικό του αφήγημα πάνω στην υπόσχεση ότι μόνο ο ίδιος μπορούσε να αντιμετωπίσει την ιρανική απειλή. Σήμερα, τέσ