Τέλος στα «αιώνια χημικά»: Η ΕΕ ετοιμάζει ιστορική απαγόρευση των PFAS

Μία από τις πιο φιλόδοξες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία. Οι Βρυξέλλες προχωρούν τις διαδικασίες για τον δραστικό περιορισμό – ή ακόμη και την πλήρη απαγόρευση – των ουσιών PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances), μιας τεράστιας οικογένειας περισσότερων από 9.000 συνθετικών χημικών ενώσεων που χρησιμοποιούνται, εδώ και δεκαετίες, σε χιλιάδες βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Χημικών Προϊόντων (ECHA) ολοκληρώνει την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της απαγόρευσης , ενώ η τελική γνωμοδότηση αναμένεται μέχρι το τέλος του 2026. Σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, η εφαρμογή των νέων περιορισμών δεν αναμένεται να ξεκινήσει πριν από το 2027, ώστε να δοθεί χρόνος στη βιομηχανία να αναπτύξει εναλλακτικές λύσεις. Τα PFAS θεωρούνται από πολλούς επιστήμονες μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις της σύγχρονης εποχής. Χρησιμοποιούνται ευρέως επειδή προσφέρουν αντοχή στη θερμότητα, στο νερό, στο λίπος και στα χημικά. Χάρη σε αυτές τις ιδιότητες βρίσκονται σε αντικολλητικά σκεύη, αδιάβροχα υφάσματα, συσκευασίες τροφίμων, χρώματα, βιομηχανικά λιπαντικά, ηλεκτρονικές συσκευές και σε πλήθος άλλων προϊόντων. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); }); googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Το πρόβλημα είναι ότι οι ουσίες αυτές σχεδόν δεν αποδομούνται στη φύση. Μπορούν να παραμείνουν στο έδαφος, στα ποτάμια, στα υπόγεια νερά και στους ζωντανούς οργανισμούς για δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες. Για τον λόγο αυτό έχουν αποκτήσει το προσωνύμιο, «αιώνια χημικά». Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες επιστημονικές έρευνες έχουν συνδέσει τη μακροχρόνια έκθεση σε ορισμένες κατηγορίες PFAS με προβλήματα στο ήπαρ, διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος, ορμονικές επιδράσεις και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου. Παράλληλα, ανιχνεύονται ολοένα συχνότερα σε υδάτινα οικοσυστήματα και σε πηγές πόσιμου νερού σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Δεν είναι τυχαίο ότι χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Νορβηγία πρωτοστατούν εδώ και χρόνια στην προσπάθεια επιβολής αυστηρών περιορισμών. Εάν η απαγόρευση προχωρήσει όπως σχεδιάζεται, θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες κανονιστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, επηρεάζοντας χιλιάδες προϊόντα και εκατομμύρια καταναλωτές σε ολόκληρη την Ευρώπη.