Η Ευρώπη σκληραίνει τη μεταναστευτική της πολιτική: «Πράσινο φως» για κέντρα επιστροφών εκτός ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες αλλαγές της μεταναστευτικής πολιτικής της τις τελευταίες δεκαετίες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον νέο Κανονισμό Επιστροφών, ένα νομοθετικό πλαίσιο που επιδιώκει να καταστήσει πιο αποτελεσματική την απομάκρυνση μεταναστών οι οποίοι δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ και παράλληλα εισάγει τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφών σε τρίτες χώρες εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Η ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ολοκληρώθηκε με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές, επιβεβαιώνοντας τη μετατόπιση του πολιτικού κέντρου βάρους της Ευρώπης προς πιο αυστηρές πολιτικές διαχείρισης της μετανάστευσης. Η έγκριση του κανονισμού ήρθε έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και εντάσσεται στη συνολικότερη μεταρρύθμιση που επιχειρεί η ΕΕ στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Το πιο συζητημένο στοιχείο της νέας νομοθεσίας είναι η δυνατότητα μεταφοράς μεταναστών που έχουν λάβει τελεσίδικη απόφαση επιστροφής σε ειδικά κέντρα τα οποία θα βρίσκονται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι χώρες αυτές θα πρέπει να συνάψουν σχετικές συμφωνίες με κράτη-μέλη της ΕΕ και να αποδεχθούν τη φιλοξενία των συγκεκριμένων δομών. Ήδη η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία, η Ολλανδία και η Ελλάδα φέρονται να εξετάζουν κοινές λύσεις με τρίτες χώρες για την εφαρμογή του μοντέλου. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); }); googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Η λογική πίσω από το μέτρο είναι ότι όσοι δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ή παραμονή στην ΕΕ θα μπορούν να μεταφέρονται σε ειδικές εγκαταστάσεις μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής τους. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται από το συγκεκριμένο καθεστώς. Ο νέος κανονισμός προβλέπει επίσης αυστηρότερες υποχρεώσεις συνεργασίας για τους μετανάστες που λαμβάνουν εντολή επιστροφής. Σε περιπτώσεις όπου οι αρχές θεωρούν ότι υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια, επιτρέπεται η κράτηση για διάστημα έως 24 μηνών, με δυνατότητα παράτασης έξι επιπλέον μηνών. Έτσι, η συνολική διάρκεια μπορεί να φτάσει τους 30 μήνες, διάστημα που προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επιπλέον, οι αρχές θα μπορούν να προχωρούν σε στοχευμένες έρευνες για την προετοιμασία των επιστροφών, συμπεριλαμβανομένων ερευνών σε κατοικίες και κατασχέσεων προσωπικών αντικειμένων ή ηλεκτρονικών συσκευών, πάντοτε με δικαστική έγκριση. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); }); googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Οι υποστηρικτές της μεταρρύθμισης υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα αποτελεσματικότερο σύστημα επιστροφών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μόνο ένα σχετικά μικρό ποσοστό των ατόμων που λαμβάνουν απόφαση απέλασης επιστρέφει τελικά στη χώρα προέλευσής του. Για πολλές κυβερνήσεις, αυτή η κατάσταση υπονομεύει την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής και ενισχύει τα δίκτυα διακινητών. Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές θεωρούν ότι η νέα νομοθεσία κινδυνεύει να οδηγήσει σε παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Ισπανία υπήρξε μία από τις χώρες που εξέφρασαν ανοιχτά τις αντιρρήσεις τους, αμφισβητώντας τη νομιμότητα και την αναλογικότητα ορισμένων μέτρων. Ιδιαίτερα έντονη είναι η κριτική για τη διάρκεια της κράτησης, καθώς ορισμένοι νομικοί υποστηρίζουν ότι σε κάποιες περιπτώσεις ένας άνθρωπος χωρίς άδεια παραμονής θα μπορούσε να παραμένει στερημένος της ελευθερίας του περισσότερο από καταδικασμένους εγκληματίες για σοβαρά αδικήματα. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); }); Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις ή τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η μετανάστευση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα πολιτικά ζητήματα σχεδόν σε όλα τα κράτη-μέλη, επηρεάζοντας εκλογικά αποτελέσματα και αναδιαμορφώνοντας το πολιτικό σκηνικό. Παρότι ο κανονισμός χρειάζεται ακόμη την τελική τυπική έγκριση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, θεωρείται πλέον βέβαιο ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή μεταναστευτικής πολιτικής. Μια εποχή στην οποία η έμφαση μετατοπίζεται από τη διαχείριση των αφίξεων στην αποτελεσματικότητα των επιστροφών και στην εξωτερικοποίηση μέρους της μεταναστευτικής διαδικασίας πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα. Για τους υποστηρικτές της αλλαγής, πρόκειται για ένα αναγκαίο εργαλείο ελέγχου των μεταναστευτικών ροών. Για τους επικριτές της, αποτελεί μια επικίνδυνη υποχώρηση από τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές αρχές προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το βέβαιο είναι ότι η εφαρμογή του νέου κανονισμού θα αποτελέσει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πολιτικά πειράματα της Ευρω