Halife Ömer'in Para ve Pazar Yönetimi

İkinci Halife Ömer'in (r.a.) göreve başlamasının ardından gösterdiği ileri görüşlü liderlik, tavizsiz idari politikalar ve hesap verebilir yönetim anlayışı, kalıcı bir finansal sistemin doğmasına yol açtı. Onun mali sisteminin itici gücü Allah korkusuydu. Allah korkusu olmadan ümmetin işlerinde şeffaflık olmayacağına ve ahiret günü hesap verme endişesi olmadan devlet görevlerinin doğru bir şekilde yerine getirilemeyeceğine inanıyordu. Bir keresinde sahabe Selman el-Farisi'ye "Ben kral mıyım, yoksa halife miyim?" diye sordu. Selman (r.a.) ise, "Devletten bir dirhem veya daha fazla vergi toplasan bile, onu doğru yere harcamazsan sen halife değil, kralsın" diye cevap verdi. Bu söz üzerine Ömer (r.a.) ağladı. Kişisel yaşamında son derece dikkatliydi ve sade bir yaşam sürdürürdü. Sahabe Enes bin Malik (r.a.) onun yamalı, hatta bazı yamaları deriden olan on dört yamalı bir bel kuşağı taktığını görmüştü. Üzerinde krallara yaraşır giysiler veya kaftanlar bulunmazdı. En yetenekli kişileri yönetici olarak atar ve onların faaliyetlerini yakından takip ederdi. Dürüst ve sorumlu olanları ödüllendirirken, yolsuzluk yapanlara ibretlik cezalar verirdi. Devlet hazinesi üzerindeki denetimi, dengeli bir ekonomiyi sürdürmek için Ömer (r.a.) tarafından sıkı bir şekilde kuruldu. Vergi ve savaş ganimetlerinin (ganimet) adil dağılımı ve halkın parasının doğru harcanması konusunda her zaman kararlıydı. Uzak Müslüman bölgeler için en yetenekli kişileri yönetici olarak atar ve onların faaliyetlerini yakından takip ederdi. Dürüst ve sorumlu olanları ödüllendirirken, yolsuzluk yapanlara ibretlik cezalar verirdi. Ordunun mali güvenliği de önceliğiydi. Savaş sırasında askerlerin ailelerinin genel sorumluluğunu bizzat halife üstlenir ve ihtiyaç halinde maaşlarını artırırdı. İslam'da vakıf, pazar denetimi ve tüketici haklarının korunması hakkında ne söyleniyor? Ticareti dürüstlük ve emanet üzerine kurmak için Ömer (r.a.) katı bir denetim sistemi kurdu. Medine pazarındaki düzenin ve işlemlerin şeriat uygun olup olmadığını denetlemek için Said bin Yezid ve Abdullah bin Utba (r.a.) gibi bir grubu pazar denetçisi ve nezaretçisi olarak atadı. Kendisi de pazar denetimine çıkardı. Enes bin Malik (r.a.) şöyle demiştir: "Sarığı başında, elinde baston veya kırbacı ile Medine'nin çarşılarında dolaşır, suçlu görürse cezalandırırdı."