Bangladeş Ekonomisi İçin 'On Emir'

Son yirmi yılda Bangladeş'in ekonomik başarısı yadsınamaz. Ancak, istikrarlı büyüme anlatısının arkasında, ilerlemenin sürdürülebilirliğini tehdit eden temel bir zayıflık yatıyor: anormal derecede düşük vergi-GSYH oranı. GSYİH'nin yalnızca %7 ila %7,5'i kadar vergi toplayan Bangladeş, Güney Asya ülkeleri arasında en düşük oranlardan birine sahip ve uluslararası standartların oldukça altında. Birçok düşük-orta gelirli ülke önemli ölçüde daha yüksek vergi geliri toplarken ve gelişmekte olan ekonomiler GSYİH'nin ortalama %18-25'i kadar vergi toplarken, Bangladeş dar ve yapısal olarak zayıf bir vergi tabanıyla faaliyet gösteriyor. Hatta Güney Asya'daki birçok benzer ekonomi, Bangladeş'i önemli ölçüde geride bırakmış durumda. Bu sadece istatistiksel bir eksiklik değil, yapısal bir sınırlamadır. Yeterli vergi geliri toplayamayan bir devlet, kendi tarım ve sosyal refah sektörlerine yeterince yatırım yapamaz, güçlü kurumlar oluşturamaz ve kapsayıcı kalkınmayı sürdürülemez. Başka bir deyişle, Bangladeş'in büyümesi vergi kapasitesini aşmış durumda. Dolayısıyla, GSYİH'ye oranla vergi oranını artırmak teknik bir ayarlama değil, ekonomik bir zorunluluktur. Vergi tabanının sağlam bir şekilde genişletilmesi, vergi idaresinin güçlendirilmesi ve toplanan vergilerin doğru kullanılması olmadan ülkenin ilerlemesi kırılgan olacaktır. Bu koşullar altında Bangladeş'in bir sonraki kalkınma aşamasına geçmesi imkansız hale geliyor. Son yirmi yılda Bangladeş'in ekonomik faaliyetleri büyük ölçüde övgü topladı. 2015'te düşük-orta gelirli statüsüne ulaşmasından saygın GSYİH büyüme oranlarını sürdürmesine kadar, ülke sıklıkla bir kalkınma başarısı olarak sunuldu. Ancak bu başarıların arkasında daha kırılgan bir gerçeklik yatıyor: büyümenin geçmişteki itici güçlerinin ivme kaybettiği ve yapısal zayıflıkların göz ardı edilmesinin daha da zorlaştığı bir ekonomi. Etkin makroekonomik yönetim olmadan büyümenin neden aşınacağı sorusu artık Bangladeş'in büyüme sağlayıp sağlayamayacağı değil; daha ziyade, ülkenin iyi, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir şekilde büyüyüp büyüyemeyeceği sorusudur. Bu dönüm noktasında, Bangladeş ekonomisi için 'On Emir' yani '10 Zorunluluk' şunlardır: 1. Yatırım, büyümenin itici gücüdür. Dolayısıyla, yatırım için fon toplamak en önemli iştir. Bu fon toplamanın ilk ve ana yolu vergi toplamaktır. Bu nedenle vergi tabanını genişletmek, toplama sürecini verimli ve yolsuzluktan uzak hale getirmek zorunludur. 2. Ülkenin milyonlarca küçük tasarruf sahibinin yatırıma katılımını sağlamak için...