Bangladeş'in Yeni Bütçesi: Demokratik, İnsancıl ve Kapsayıcı Ekonomi Vaadi Gerçek mi?

Bangladeş'in 2026-27 mali yılı bütçesi, "Demokratik, İnsancıl ve Kapsayıcı Ekonomi Yolunda Bangladeş" temasıyla dikkat çekiyor. Geleneksel büyüme, gelir ve açık odaklı bütçe tartışmalarının aksine, bu yılki tema ekonomiyi insan katılımı, onuru ve kapsayıcılık perspektifinden ele alıyor. Ancak bu temanın ne ölçüde hayata geçirildiği ve mevcut kalkınma yapısını ne kadar değiştirdiği önemli bir soru işareti. Demokratik ekonomi boyutu, vergi sisteminin adaletli ve katılımcı olup olmadığıyla yakından ilgili. Bangladeş'in vergi yapısı hala büyük ölçüde dolaylı vergilere dayanıyor; bu durum, düşük gelirli kesimler üzerinde orantısız bir vergi yükü oluşturarak gelir eşitsizliğini derinleştirebiliyor. Maliye Bakanlığı'nın verilerine göre, toplam vergi gelirinin yaklaşık %70'i KDV ve gümrük vergisi gibi dolaylı kaynaklardan elde ediliyor. Bu durum, gelir dağılımındaki adaletsizliği azaltma potansiyeli sınırlı olan bir mali yapıya işaret ediyor. Ekonomik demokrasinin bir diğer boyutu olan maliyesel merkezileşme de zayıf kalıyor; yerel yönetimlerin sınırlı mali yetkilere sahip olması, ekonomik kararların alınmasında yerel katılımı kısıtlıyor. İnsancıl ekonomi ilkesi ise, ekonomik başarının sadece GSYİH büyümesiyle değil, aynı zamanda yaşam kalitesi, sağlık ve eğitim gibi insani göstergelerle ölçülmesini savunuyor. Bütçede bu yönde bazı olumlu adımlar atılmış olsa da, bu ilkelerin ne kadar etkin bir şekilde uygulandığı ve toplumun tüm kesimlerine ulaşıp ulaşmadığı yakından takip edilmelidir.