Ateşkes Test Ediliyor

ABD ve İran arasındaki son çatışma, ateşkeslerin sadece imzalarla değil, siyasi kısıtlamalarla da sürdürüldüğünü bir kez daha hatırlatıyor. ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki bir ticari gemiye yönelik İran'ın eylemleri üzerine misilleme olarak gerçekleştirdiği bildirilen saldırılar, tek bir olayın daha geniş barış sürecini nasıl tehlikeye atabileceğini gösteriyor. Washington, tepkisini ateşkesi korumaya uygun ve sınırlı olarak nitelendirirken, Tahran kendi eylemlerinin Mutabakat Zaptı ile uyumlu olduğunu savundu. Ancak bu olay, yakın zamandaki anlaşmanın ne kadar kırılgan hale geldiğini ortaya çıkardı. Askeri çatışmaların ilişkilerin gidişatını belirlemesine izin vermek yerine, her iki taraf da Mutabakat Zaptı'nda öngörülen gerilimi azaltma mekanizmasını devreye sokmalıdır. Bu mekanizmanın amacı, olayları netleştirmek, yanlış hesaplama riskini azaltmak ve yerel çatışmaların daha geniş bir çatışmaya dönüşmesini önlemektir. Süreci kolaylaştıran ülkeler, özellikle Katar ve Pakistan ile diğer bölgesel paydaşlar, müzakerelerin rayında kalmasını sağlamak için diplomatik çabalarını yoğunlaştırmalıdır. Sadece kısıtlamalara dayanan bir ateşkes doğası gereği kırılgandır; sürekli iletişim ve aktif arabuluculukla desteklenen bir ateşkesin kalıcı olma şansı çok daha yüksektir. Bu zorluk ABD-İran diyaloğuna özgü değil. İsrail ve Lübnan arasında yakın zamanda açıklanan çerçeve anlaşması, Ortadoğu'da diplomasinin vaadini ve kırılganlığını gösteriyor. Anlaşma, tekrarlanan çatışmalar yerine aşamalı güvenlik düzenlemeleri ve Lübnan devlet otoritesinin ülkenin güneyinde artırılmasını amaçlıyor. Ancak uygulanması siyasi direnişle karşılaştı ve yeniden şiddet olasılığına açık durumda. Ders açık: Diplomatik atılımlar, anlaşmaların imzalandıktan sonra kaçınılmaz olarak takip eden şokları atlatabilmesi için sürekli siyasi bağlılık, sabır ve güven artırıcı önlemler gerektiren çok daha uzun bir sürecin sadece başlangıcıdır. Bölge çatışma yerine diyaloğa doğru ilerliyorsa, bu çabalar her yeni olay tarafından baltalanmak yerine korunmalıdır. Washington'ın kamuoyu mesajlaşması ve özel diplomasisi de bu yüzden önemlidir. Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Körfez müttefiklerine verdiği güvenceler, Tahran ile etkileşimin kendi pahalarına olacağı yönündeki anlaşılabilir endişeleri yatıştırmayı amaçlıyor gibi görünüyor. Bu tür güvencelerin bir yeri var, ancak bölgesel güveni korumak kamuoyu açıklamalarından daha fazlasını gerektirir. Washington ve Tahran, kapalı kapılar ardında eşit derecede kararlılık göstermelidir.