İnsanlık Tarihinde Şimdiye Kadar Kaç Kuşak Yaşadı?

Homo sapiens yani modern insanlar yaklaşık 300.000 yıldır varlığını sürdürüyor. Peki bu yaklaşık kaç kuşak yapar?

İster aile kayıtları, ister DNA testleri, isterse soybilim siteleri aracılığıyla pek çok insan aile tarihini kuşaklar öncesine kadar izleyebiliyor. En uzun aile ağacının dünya rekoru, MÖ 551-479 yılları arasında yaşamış Çinli filozof Konfüçyüs’e ait. Onun aile ağacı, MÖ 8. yüzyıldaki atalarından yaşayan torunlarına dek 80’den fazla kuşağı kapsıyor. Yani yaklaşık 3.000 yıl.

Ne var ki türümüz, bilinen en eski fosillerin bilimsel tarihlemelerine göre 300.000 yıldır var. Peki bir tür olarak kaç kuşak geriye gidiyoruz?

Indiana Üniversitesi Bloomington’da popülasyon genetikçisi Matthew Hahn’a göre bu soruyu yanıtlamak için iki şeyi bilmek gerekiyor: modern insanın (Homo sapiens) ne kadar süredir var olduğunu ve bir kuşağın uzunluğunu. Yaşamış insan kuşaklarının sayısı, Homo sapiens’in bir tür olarak ortaya çıkışından bu yana geçen süreyi bir kuşağın uzunluğuna, yani kuşak aralığına bölmeye eşit.

Hahn, kuşak aralığının tipik olarak insanların çocuk sahibi olduğu ortalama yaş olarak tanımlandığını söylüyor. Bu aralığın erkeklerde kadınlardan daha uzun olma eğiliminde olduğunu, çünkü erkeklerin yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde de çocuk sahibi olabildiklerini açıklıyor.

Türümüzün kuşak aralığına dair pek çok tahmin var ve bunların her biri, bizden önce kaç kuşağın yaşadığı sorusuna farklı bir yanıt veriyor.

Örneğin American Journal of Human Genetics’te yayımlanan 2003 tarihli bir İzlanda araştırması, kuşak aralığı tahminlerini ülkenin kiliselerden ve başka kaynaklardan gelen kapsamlı kayıtlarına dayandırdı. deCODE Genetics adlı şirketteki araştırmacılar, bu kayıtları kullanarak ülkenin tüm nüfusuna ait bir soybilim veritabanı oluşturdu. İzlanda’da son 300 yıl boyunca ortalama kuşak aralığının 30,3 yıl olduğunu buldular.

2005 yılında yapılan bir başka çalışma ise Avrupalı kadınların 1960 ile 2000 arasında ortalama hangi yaşta çocuk sahibi olduğuna dair verileri kullandı ve erkekler için kuşak aralıklarını da hesaplayarak 29,1 yıllık ortalama bir kuşak aralığına ulaştı.

Ancak bunlar yakın geçmişteki kuşak aralığına ilişkin tahminler. Hahn liderliğinde yürütülen ve 2023’te Science Advances dergisinde yayımlanan bir çalışma ise son 250.000 yıllık kuşak aralığını tahmin etti. Hahn’ın çalışması iki ayrı çalışmanın verilerini bir araya getirdi.

Yine deCODE Genetics liderliğinde yürütülen ve Nature dergisinde yayımlanan 2017 tarihli bir İzlanda araştırması, ebeveynler yaşlandıkça çocuklarında ortaya çıkan mutasyon karışımının değiştiğini ortaya koy