Šta su urbana toplotna ostrva i zbog čega je Beograd njihov najbolji primer

Danju tropskih 40 stepeni, a noću temperatura ne pada ispod 20. Tropske noći postaju sve češće, naročito u velikim gradovima, gde je efekat takozvanih urbanih toplotnih ostrva najizraženiji. Šta su zapravo toplotna ostrva, zbog čega je Beograd njihov najbolji primer i kada nam stiže kraj ovog toplotnog talasa?

Toplotni talas već danima donosi tropske temperature. Juče je temperatura u čak 18 gradova širom Srbije preko preko 38 stepeni. Najtopliji su bili Kikinda i Ćuprija gde je živa u termometru bila čak 40 stepeni. Oboreni su mnogi junski rekordi. Nakon toga, usledila je i tropska noć. Noćas je minimalna temperatura na čak 11 mernih stanica bila preko 20 stepeni. Najtopliji je bio Beograd sa 25 stepeni u jutarnjim satima.

A gde se zapravo tropske noći najčešće javljaju? Odgovor leži u urbanim ostrvima toplote.

Toplotno ostrvo je fenomen gde urbana područja imaju više temperature u poređenju sa ruralnim ili prirodnim okruženjem. Uzrok tome je promena zemljišnog pokrivača, namene zemljišta i izgrađene sredine: urbane sredine se ponašaju kao sakupljači toplote, posebno u vrelim letnjim danima, što ima različite posledice, pre svega po zdravlje.

Po svemu sudeći, Beograd je po ovim parametrima „šampion”, a to vrlo jasno možemo videti na ovoj mapi tropskih noći u Beogradu, koja prikazuje razlike između prosečnog broja tropskih noći u toku godine od 2008. do 2017. godine.

Na njoj je jasno uočljivo da su uži gradski centar, kao i veći deo Novog Beograda, pod snažnim uticajem efekta urbanog ostrva toplote.

Nasuprot tome, kao izdvojene hladnije zone pojavljuju se delovi sa više vegetacije, gde su temperature u proseku niže i do oko šest stepeni. To su pre svega beogradske šume, Kalemegdan, Ušće, Ada Ciganlija i Avala.

Takva razlika je očekivana, jer vegetacija i zelene površine imaju važnu ulogu u ublažavanju zagrevanja i stvaranju prijatnijih mikroklimatskih uslova u gradu.

Koliko su urbana ostrva toplote stvarna pojava mogli smo videti i na primeru od sinoć, kada je minimalna temperatura u Beogradu na mernoj stanici na Vračaru iznosila 25 stepeni, dok je istovremeno u Surčinu bilo 20. Dakle, razlika u temperaturi zbog urbanog ostrva toplote iznosila je čak pet stepeni.

U Srbiji još danas ostaje tropski toplo uz temperaturu preko 35 stepeni, a lokalno i do 40. Danas posle podne nešto više oblaka, a u večernjim satima moguće padavine u južnim delovima Srbije, kao i u planinskim predelima.

RHMZ i dalje upozorava da će danas u celoj zemlji biti tropski toplo, uz najvišu dnevnu temperaturu od 36 do 40 stepeni.

Preporuke su boravak u zatvorenom ili u hlad