‘डाक्टर’ उपाधि, अभ्यास र कानुनी दायरा
नेपालमा आम सर्वसाधारणको मनोविज्ञानलाई कतिपय व्यक्तिहरूको प्रस्तुतिका कारण भ्रम छरेको जस्तो देखिन्छ ।
नेपालमा आम सर्वसाधारणको मनोविज्ञानलाई कतिपय व्यक्तिहरूको प्रस्तुतिका कारण भ्रम छरेको जस्तो देखिन्छ ।
पछिल्ला दिनहरूमा नेपाल मेडिकल काउन्सिल (एनएमसी) र नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सिबिआई) को संयुक्त सक्रियतामा चिकित्सा क्षेत्रमा भइरहेका गैरकानुनी अभ्यासहरुलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ ।
यस्ता केही कारबाहीहरूले सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा तातो बहस सिर्जना गरेको छ । प्राकृतिक चिकित्सा (न्युरोप्याथी) विधामा उच्च शिक्षा हासिल गरेकी एक चिकित्सक पक्राउ परेपछि यो बहसले थप नयाँ मोड लिएको हो ।
यस घटनालाई लिएर एकातिर नियामक निकायहरू जनस्वास्थ्यको सुरक्षाका लागि चालिएको कानुनी कदम भनेर स्वागत सहितको दाबी गरिरहेका छन् । अर्कोतिर वैकल्पिक चिकित्सा क्षेत्रका संघ–संस्थाहरू यसलाई आफ्नो विधामाथिको प्रहार र मानमर्दनका रूपमा हेरिरहेका छन् । यो संवेदनशील मोडमा भावनामा बगेर कसैको पक्ष वा विपक्षमा उभिनुभन्दा ‘उपाधि’, ‘अध्ययन’ र ‘अभ्यासको दायरा’ बीचको कानुनी र व्यावहारिक भिन्नतालाई सूक्ष्म रूपमा केलाउनु आवश्यक छ ।
ऐतिहासिक रूपमा ‘डाक्टर’ शब्द ल्याटिन भाषाको ‘डोकेरे’ (Docere) बाट आएको हो । यसको अर्थ ‘सिकाउनु’ वा ‘शिक्षक’ हुन्छ । मध्यकालमा यो उपाधि विश्वविद्यालयमा वर्षौंसम्म गहन अनुसन्धान गरी ‘विद्यावारिधि’ (पिएचडी) गर्ने प्राज्ञिक व्यक्तित्वहरूलाई मात्र दिइन्थ्यो । पछि, चिकित्सा क्षेत्रका अभ्यासकर्ताहरूको सामाजिक प्रतिष्ठा र विशिष्टतालाई सम्मान दिँदै यो उपाधि दिइयो ।
नेपालको शैक्षिक र कानुनी प्रणालीमा पनि ‘डाक्टर’ (Dr.) उपाधि धेरै विधामा प्रयोग हुन्छन् । विश्वविद्यालयबाट कुनै पनि विषयमा ‘पीएचडी’ गर्ने प्राज्ञिक व्यक्तित्वहरूलाई डाक्टर उपाधि दिइन्छ । आधुनिक चिकित्सा (एलोपैथिक) र दन्त चिकित्साका स्नातकहरू (एमबीबीएस, बीडीएस) लाई नेपाल मेडिकल काउन्सिलमा दर्ता गरेर डाक्टरको उपाधिसहित चिकित्सा अभ्यासका अनुमति समेत प्रदान गरिन्छ ।
त्यस्तै आयुर्वेद चिकित्सामा बिएएमएस, योग तथा प्राकृतिक चिकित्सामा बिएनवाईएस, पशुचिकित्सामा विभिएससी, होमियोप्याथिकमा बिएचएमएस जस्ता स्नातकहरू आ–आफ्नो काउन्सिल र विश्वविद्यालयको नियमानुसार डाक्टर लेख्ने गर्छन् । समाजमा यी सबै विधाको आफ्नै विशिष्ट महत्व र गरिमा छ।
अहिले देखिएको मुख्य विवाद कसैको शैक्षिक योग्यता ‘सक्कली कि नक्कली’ भन्ने मात्र होइन । बरु आफूले अध्ययन नै नगरेको विषयको अभ्यास गर्नुसँग जोडिएको छ ।
नेपालमा आम सर्वसाधारणको मनोविज्ञानलाई कतिपय व्यक्तिहरूको प्रस्तुतिका कारण भ्रम छरेको जस्तो देखिन्छ । हाम्रो समाजमा नामको अगाडि ‘डा.’ देख्नेबित्तिकै उसलाई ‘एलोपेथिक वा आधुनिक चिकित्सा विज्ञानको डाक्टर’ बुझ्ने र स्टेथोस्कोप देख्नेबित्तिकै आधुनिक चिकित्साकै अपेक्षा गर्ने गरिन्छ ।
यही सामाजिक भ्रमको छायाँमा परेर कतिपय गैर–एलोपेथिक चिकित्सकहरूले क्लिनिकको साईनबोर्ड, प्रेस्क्रिप्सन प्याड वा सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो वास्तविक विधा स्पष्ट नखुलाई केवल ‘डाक्टर’ मात्र लेख्ने गरेको पाइन्छ ।
औपचारिक अध्ययन एउटा विधामा गर्ने, तर अभ्य
📌 Kaynak
Bu haber XML kaynağından derlenmiştir. Tamamı için orijinal habere gidin.
Orijinal haberi oku →