Şehirlerin göbeğine mini reaktörler: Amerika'nın yeni nükleer kumarı dünyayı değiştirebilir

Yapay zeka sistemlerinin hayatımızın merkezine yerleşmesi, küresel çapta devasa bir enerji krizini beraberinde getirdi. Günümüzde teknoloji devleri, aralıksız çalışan veri merkezlerini besleyebilmek adına yönünü alternatif kaynaklara çevirmiş durumda. Bu arayışın en somut adımları ise Amerika Birleşik Devletleri'nde atılıyor.

Washington yönetimi, uzun süredir sessizliğe gömülen nükleer enerji politikasını canlandırmak için harekete geçti. Ülkede halihazırda 98 gigavatlık bir nükleer kapasite mevcut. Geçmişte yaşanan santral kazalarının toplumsal hafızadaki izleri, yüksek yapım maliyetleri ve bitmek bilmeyen bürokratik lisans süreçleri bu sektörün önünü uzun süre tıkadı. Trump yönetimi ise devasa bütçe destekleri, esnetilen katı kurallar ve hızlandırılan tedarik zinciri hamleleriyle bu durgunluğu tersine çevirmeyi hedefliyor. Planın nihai hedefi, 2050 yılına kadar nükleer kapasiteyi tam 400 gigavata ulaştırmak. Bu iddialı hamlenin odak noktasında ise Küçük Modüler Reaktörler (SMR) yer alıyor. Hükümet, bu mini reaktörlerin geliştirilmesi için 900 milyon dolar değerinde bir yatırım fonu ayırdı.

Savunucularına göre SMR teknolojisi ve mikroreaktörler, eski tip dev nükleer santrallere kıyasla çok daha ucuz, güvenli ve esnek bir yapı vaat ediyor. En büyük avantajları ise coğrafi özgürlük sunmaları. Büyük şehirlerin merkezlerinden en ücra kırsal bölgelere kadar her yere kurulabilen bu reaktörler, fabrikada parçalar halinde üretilip tırlarla taşınabiliyor. Böylece inşaat süreleri kısalıyor, ilk yatırım maliyetleri düşüyor. Üstelik elektrik kesilse bile yerçekimi ve doğal ısınma kurallarıyla kendi kendini soğutabilen pasif güvenlik sistemlerine sahipler.

Dünya genelinde SMR projelerine akan yatırım miktarı 15 milyar doları aşmış vaziyette. Şu an yeryüzünde ticari olarak çalışan sadece iki sistem mevcut: Rusya'nın KLT-40S sistemi ile Çin'in HTR-PM santrali. Küresel ölçekte 74 yeni proje geliştirilirken, 50 ön anlaşma da çoktan imzalandı. Amerika ise bu yarışta geri kalmamak adına nükleer hamlelerini sıkılaştırıyor.

Bu noktada geliştirilen küçük reaktör modelleri, içlerindeki nükleer reaksiyonu soğutmak ve kontrol etmek için kullanılan maddelere göre teknik olarak birbirinden ayrılıyor. Örneğin hafif su reaktörleri, geleneksel şebekeleri desteklemek için suyu kullanıyor ve mevcut sisteme kolayca entegre oluyor. Grafit ve helyum gazıyla çalışan yüksek sıcaklıklı gaz reaktörleri ise endüstriyel tesisler için muazzam bir ısı üretiyor. Sanayi bölgelerine güvenli bir enerji akışı sağlamak amacıyla sıvılaştırılmış tuz kullanan erimiş tuz reaktörleri tercih edilirken,