"ถามว่ามีกำไรไหม...มีครับ แต่ถือว่าเล็กน้อยมาก" ร้านอาหารรายย่อยสะท้อนต้นทุนสูงจากค่า GP ในแอปฯ สั่งอาหาร พร้อมตั้งคำถาม รัฐควรเข้ามากำกับหรือไม่

"ยอดที่สรุปมามันไม่ได้ตามที่เราควรจะได้ สมมติขายได้ 2,000 บาท พอหักทุกอย่างแล้วจะเหลือเงินเข้าจริงแค่ประมาณ 900 หรือ 1,000 บาท ซึ่งมันพอแค่ให้เราเอาไปซื้อของมาเติมสต็อกที่ขายไปแค่นั้นเอง เรื่องกำไรนี่ไม่ต้องพูดถึงเลย" จ๋า (นามสมมติ) เจ้าของร้านอาหารตามสั่งแบบไม่มีหน้าร้านในจังหวัดเชียงใหม่ บอกกับบีบีซีไทย

จ๋าตัดสินใจใช้แพลตฟอร์มฟู้ดเดลิเวอรีเป็นช่องทางในการขายสินค้าสร้างรายได้เสริม และหวังว่าจะเป็นทางรอดในยุคเศรษฐกิจฝืดเคือง เช่นเดียวกันกับผู้ประกอบการรายอื่น ๆ ที่บีบีซีสัมภาษณ์ในรายงานนี้ ต้องการสะท้อนให้เห็นปัญหาที่พวกเขาต้องเผชิญ โดยเฉพาะปัญหาเกี่ยวกับโครงสร้างต้นทุนและกลไกการหักค่าใช้จ่ายต่าง ๆ จากผู้ให้บริการแพลตฟอร์มฟู้ดเดลิเวอรีรายต่าง ๆ

ประเด็นดังกล่าวถูกสะท้อนออกมาเป็นระยะ ๆ ผ่านการรายงานข่าว เช่น ในวันที่ 22 มิ.ย. ที่ผ่านมา รายการ "เรื่องเล่าเช้านี้" รายงานข้อร้องเรียนของร้านค้าที่ถูกหักค่าธรรมเนียมและค่าการตลาดในสัดส่วนที่สูง

อย่างไรก็ตาม ด้วยสถานการณ์วิกฤตพลังงานที่กำลังเกิดขึ้น กลายเป็นหนึ่งในแรงกดดันให้ต้นทุนวัตถุดิบพุ่งสูงขึ้น ก็ส่งผลกระทบต่อกำไรของผู้ประกอบการอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุในรายงานที่เผยแพร่ในเดือน พ.ค. ที่ผ่านมาว่า ร้านอาหารและเครื่องดื่มได้รับผลกระทบที่แตกต่างกันตามประเภท และกลุ่มลูกค้า โดยกลุ่มที่มีความเปราะบาง จากภาวะต้นทุนดังกล่าวที่สูง ประกอบด้วย กลุ่มร้านอาหารแบบบุฟเฟต์ ร้านอาหารแบบพรีเมียม และกลุ่มร้านอาหารที่พึ่งพารายได้หลักจากฟู้ดเดลิเวอรีในสัดส่วนสูง

โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องพึ่งพาแพลตฟอร์มฟู้ดเดลิเวอรีนั้น จะเผชิญกับภาวะกำไรเฉลี่ยจะอยู่ในระดับต่ำ ต้นทุนเพิ่มขึ้น แต่ค่าธรรมเนียม (GP) ที่สูง

แม้ว่ารายงานของศูนย์วิจัยกสิกรไทยฉบับดังกล่าวจะระบุว่า โดยภาพรวมธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่มปี 2569 ยังคงจะเติบโต 2.5% แต่จากต้นทุนที่สูงขึ้นก็ส่งผลให้กำไรลดลงตามมาด้วย

ในภาวะเช่นนี้ นอกจากเสียงสะท้อนจากผู้ประกอบการที่ต้องพึ่งพาบริการของแพลตฟอร์มฟู้ดเดลิเวอรีแล้ว นายกสมาคมภัตตาคารไทยรวมถึงนักวิชาการมีมุมมองต่อทางออกของปัญหาดังกล่าวอย่างไร

แม้แพลตฟอร์มส่งอาหารจะเป็นช่องทางสำคัญที่ช่วยให้ร้านอาหารเข้าถึงลูกค้า แต่ผู้ประกอบการหลายรายระบุกับบีบีซีไทยว่า พวกเขาต้องเผชิญกับโครงสร้างต้นทุนและค่าธรรมเนียมที่ซับซ้อน จนทำให้บางออเดอร์มีรายได้ไม่คุ้มค่าใช้จ่าย โดยสาเหตุหนึ่งมาจากค่า Gross Profit หรือ GP หรือค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มเรียกเก็บจากยอดขายแต่ละออเดอร์ เพื่อเป็นต้นทุนดูแลระบบ

จ๋ายกตัวอย่างกรณีการจ่ายค่า GP ในปัจจุบันของเธอว่าเธอตั้งราคาข้าวผัดกะเพราในแอปพลิเคชันหนึ่งที่กล่องละ 69 บาท เมื่อถูกหักค่าคอมมิชชัน 32% รายได้จะเหลือ 46 บาท เมื่อหักต้นทุนวัตถุดิบ 20 บาท ควรจะเหลือกำไร 26-27 บาทต่อกล่อง

ปัญหาเดียวกันนี้ยังเกิดขึ้นกับร้านอาหารที่ขายสินค้าในราคาสูง โดย "บอย" (นามสมมติ) เจ้าของร้านแซลมอนดองและข้าวหน้าเนื้อออสเตรเลียที่ขายอาหารในทุกแพลตฟอร์มฟู้ดเดลิเวอรี

เขาให้ข้อมูลกับบีบีซีไทยโดยยกตัวอย่างจากประสบการณ์