วิดีโอสัตว์น่ารักจากเอไอกำลังบ่อนทำลายความเชื่อมั่นบนอินเทอร์เน็ตอย่างไร

วิดีโอสัตว์ที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) อาจดูน่ารักน่าเอ็นดู จนกระทั่งคุณตระหนักได้ว่าตัวสัตว์ในวิดีโอไม่เคยมีอยู่จริง และความสุขที่คุณรู้สึกก็ไม่เคยเกิดขึ้นจริงเช่นเดียวกัน

แมวคือผู้สร้างอินเทอร์เน็ต และแมวมักจะทำให้เราเห็นได้เสมอว่าโลกออนไลน์จะมีทิศทางมุ่งไปทางใด เรารู้จักมีมจากมีมแมว "I Can Haz Cheeseburger" ผู้คนนับล้านได้รู้จักกับยูทูบผ่าน Keyboard Cat ข้อตกลงทางการตลาดของทีมงานผู้อยู่เบื้องหลังแมวมีม Grumpy Cat ได้วางรากฐานโมเดลธุรกิจสำหรับอินฟลูเอนเซอร์ และบัดนี้ โลกออนไลน์ก็กำลังจะพลิกโฉมไปอีกครั้ง

ก่อนหน้านี้ สัตว์เป็นหนึ่งในไม่กี่สิ่งที่ยังมอบความสุขบนโลกอินเทอร์เน็ตที่เต็มไปด้วยความวุ่นวายได้ เป็นตัวแทนของความไร้เดียงสาท่ามกลางทะเลแห่งความโกรธเกรี้ยวและคอนเทนต์ล่อเป้า (clickbait) แต่ช่วงหลังมานี้ ผู้สื่อข่าวบีบีซีกลับรู้สึกว่าสิ่งเหล่านั้นกำลังเลือนหายไป

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ผมเคยรู้สึกอ่อนโยนเมื่อพบวิดีโอสัตว์น่ารัก ทว่าตอนนี้มันกลับกลายเป็นความหวาดระแวง ว่าสิ่งที่เห็นนั้นเป็นของจริง หรือเป็นเพียงเอไอ

หากมองให้ลึกลงไป คุณอาจพบว่ามีกลไกทางจิตวิทยาบางอย่างกำลังเกิดขึ้น และเราอาจมีส่วนร่วมกับมันโดยไม่รู้ตัว ขณะเดียวกัน ปรากฏการณ์นี้ยังสะท้อนแรงผลักดันทางเศรษฐกิจที่กำลังกำหนดทิศทางของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ด้วย

อาจกล่าวได้ว่าลูกสุนัขและลูกแมวคือเหยื่อกลุ่มแรกในสงครามแห่งความจริงที่กำลังจะมาถึง พวกมันทำให้เราได้เห็นภาพลาง ๆ ว่าความรู้สึกของการมีชีวิตอยู่ท่ามกลางการปฏิวัติครั้งต่อไปของอินเทอร์เน็ตนั้นจะเป็นเช่นไร

เจสสิกา แมดด็อกซ์ รองศาสตราจารย์ด้านสื่อศึกษาจากมหาวิทยาลัยจอร์เจีย สหรัฐอเมริกา กล่าวว่า "ส่วนหนึ่งของความสุขจากวิดีโอสัตว์น่ารักคือความรู้สึกที่ว่า 'พระเจ้าช่วย ดูความน่ารักที่เกิดขึ้นจริง ๆ นี่สิ'" อย่างไรก็ดี "เอไอได้ตัดสิ่งนั้นออกไปจากสมการอย่างสิ้นเชิง"

เรื่องนี้อาจนำไปสู่ผลกระทบที่น่ากังวลมากกว่าเดิม คำถามคือ เราและเหล่าคนรักแมวทั้งหลายจะรับมือกับการเปลี่ยนแปลงนี้อย่างไร

ช่วงเวลาหนึ่ง ผมเคยหวังว่านี่คงเป็นเพียงปัญหาของตนเพียงคนเดียวโดยเป็นผลข้างเคียงจากจิตใจที่ขุ่นมัวลงหลังจากการทำข่าวสายเทคโนโลยีมานานหลายปี แต่ผู้คนจำนวนมากที่บีบีซีได้พูดคุยด้วยกลับเล่าถึงประสบการณ์ในลักษณะเดียวกัน

กล่าวคือเราได้เห็นวิดีโอสัตว์ที่ดูดีเกินกว่าจะเป็นเรื่องจริง และย่อมไม่มีใครที่อยากถูกหลอก ดังนั้น เราจึงระงับความรู้สึกเอาไว้ก่อน แล้วดำดิ่งลงไปอ่านในช่องแสดงความคิดเห็น ด้วยความหวังว่าจะมีใครสักคนหาคำตอบได้แล้วว่า เราควรจะรู้สึกยินดีหรือผิดหวังกันแน่

สำหรับคอนเทนต์บางประเภท การที่เหตุการณ์นั้นไม่ได้เกิดขึ้นจริง หรือไม่มี Authenticity ส่งนัยสำคัญมากกว่าคอนเทนต์ประเภทอื่น ๆ เช่น วิดีโอแนว "เพลินตาอย่างประหลาด" (Oddly satisfying) ที่มักเป็นภาพสิ่งของเคลื่อนไหวหรือประกอบเข้ากันได้อย่างลงตัว รวมถึงมุกตลกง่าย ๆ อย่างภาพคนถูกกระแทกที่ศีรษะ ที่เมื่อไม่ได้เกิดขึ้นจริงก็ส่งผลกระทบถึงคอนเทนต์นั้นด้วย

แม้ผลกระทบอาจเกิดขึ้นเพียงในระดับจิตใต้สำนึก