Bazı Kemikler Neden Diğerlerinden Daha Hızlı Bozuluyor?

Arkeolojik alanlarda bulunan iyi korunmuş kemiklerin, bozulmuş kemik örneklerinden farklı mikrobiyal topluluklara sahip olduğu belirlendi.

Norveç’teki Stavanger Üniversitesi’nden Damla Kaptan ile meslektaşlarının yürüttüğü çalışmaya göre, iyi korunmuş arkeolojik kemik örnekleri ile ağır biçimde bozulmuş kemik örnekleri farklı mikrobiyal topluluklara sahip. Bu durum, mikropların kemik bozulmasına nasıl katkı sağladığına dair yeni bir anlayış sunuyor.

Çalışma, arkeolojik kemik bozulmasının ayrıntılı analizlerini mikrobiyom çeşitliliği analizleriyle birleştiriyor ve mikropların uzun vadeli kemik korunumuna ve çürümeye nasıl katkı yapabileceğine dair yeni bakış açıları sağlıyor.

1800’lerden bu yana araştırmacılar, mikropların arkeolojik örneklerdeki kemik bozulmasına katkıda bulunduğunu biliyor. Ne var ki bugün bile mikrobiyal kemik bozulmasının nasıl gerçekleştiğine ya da bundan hangi mikropların sorumlu olduğuna dair çok fazla şey bilmiyoruz.

(İlgili: İnsanlar, Peynir ve Soyanın Arkasındaki Mikropları Evcilleştirmiş)

Bu çalışma için araştırmacılar, güneybatı Norveç’teki Orta Çağ mezarlıklarından gelen ve 11. ile 19. yüzyıllar arasına tarihlenen kemik örneklerini inceledi. Kemiklerden bazıları başlangıçta açık alanlara gömülmüştü, bazıları ise bir kilise nefinin altı gibi kapalı mekanlara konmuştu. Açık hava konumlarından gelen örneklerde ve daha eski kemiklerde bozulma daha kapsamlı olma eğilimindeydi.

Araştırmacılar, farklı biçimlerde bozulmuş kemiklerin birbirinden ayrı mikrobiyal toplulukları barındırdığını buldu; Lysobacter cinsi orta düzeyde bozulmuş kemiklerle, Streptomyces cinsi ise iyi korunmuş kemiklerle ilişkili çıktı. Bazı Streptomyces ve Streptosporangium bakterilerinin kolajeni parçalayan enzimler ürettiği biliniyor. Bu da kemik bozulmasında bir etken olabilir.

DNA zaman içinde bozulabildiği için bu çalışma örneklerden pek çok spesifik türü ayırt edemedi. Ekip ayrıca örneklerinin kazı, kullanım ve saklama sırasında bırakılan DNA kalıntılarıyla kazara bulaşmış olabileceğini de belirtiyor. Yine de bu çalışma, arkeolojik örneklerde yaygın bir olgu olan mikrobiyal kemik bozulmasına dair anlayışımız adına çığır açıcı bir adım.

Damla Kaptan, “Eski kemikler biyolojik olarak sessiz kalıntılar değil. Defin sonrasında kemiklerin yüzyıllar boyunca nasıl değiştiğini ortaya koyabilecek zengin mikrobiyal imzalar barındırıyorlar. Ölülerin hâlâ anlatacak hikayeleri var. Bazı bedenler defin sonrasında hızla yok olurken bazıları yüzyıllarca korunmuş halde kalıyor. Bugün bile bunun nedenini tam olarak anlamış değiliz. Araştırmamız, insan kemiklerinde çür