Buz Adam Ötzi’nin 5.300 Yıllık Mikroplarında Yaşam Belirtileri Var

Buz Adam Ötzi 5.300 yıldan fazla bir süre önce hayatını kaybetti fakat mikrobiyomu hâlâ canlılık belirtileri taşıyor olabilir.

Bilim insanları, Buz Adam Ötzi’nin donmuş bedeninden bakteri, mantar ve diğer mikropları elde etmeyi başardı. Şaşırtıcı bir biçimde eski mayaların bir kısmı büyüyüp çoğalabildi bile. Bu da ünlü mumyanın içinde hâlâ yaşamın sürdüğüne dair olağandışı bir olasılığı gündeme getiriyor.

Buz Adam Ötzi, 1991’de Avusturya’nın batısı ile İtalya’nın kuzeyini kateden Ötztal Alpleri’nde yürüyüş yapan ve hiçbir şeyden habersiz bir çift tatilci tarafından bulundu. Buzdan dışarı çıkan bedeni ilk gördüklerinde, yakın zamanda hayatını kaybetmiş bir dağcıya ait olduğu sanılmıştı.

Ancak yapılan kazılar kısa sürede, donmuş haldeki bu cesedin aslında yaklaşık 5.300 yıl önce ölmüş, dikkat çekici biçimde iyi korunmuş bir adam olduğunu ortaya koydu. Buzdaki sıfırın altındaki sıcaklıklar ve dehidrasyon sayesinde beden görece iyi durumda kalmıştı. Dövmeli derisinin, iç organlarının ve kas dokularının büyük bölümü hâlâ sağlamdı.

(İlgili: Buz Adam Ötzi, Yüksek Riskli Bir HPV Türü Taşıyordu)

Yeni bir çalışmada Eurac Research’teki araştırmacılar, Ötzi’nin kalıntılarıyla ilişkili mikrobiyal topluluğu belgelemeye koyuldu. Mumyadan alınan deri sürüntüleri, doku parçaları ve buz erime suyu örneklerini kullanan ekip, mumyada yaşayan çeşitli mikropları kataloglayarak bir zamanlar Ötzi’nin derisini, bağırsağını ve bedeninin çatlaklarını dolduran mantarlar ve bakterilere dair nadir bir bakış sundu.

İlgi çekici biçimde, Ötzi’nin mikrobiyal yapısının bazı bölümleri diğer eski insan kalıntılarında bulunan bağırsak topluluklarına yakından benziyor, ancak günümüzün modern sanayileşmiş toplumlarında yaşayan insanlarda nadiren saptanıyor.

En çok ilgi çeken nokta, 2019’da alınan örneklerden elde edilen soğuk seven mayalar (Phenoliferia, Glaciozyma, Goffeauzyma ve Mrakia) üzerindeki analizdi. Araştırmacılar, 5.300 yıl boyunca donmuş olmalarına karşın bu mayaların bazılarının hâlâ canlı olduğundan “oldukça eminler”.

Çalışmanın baş yazarı, İtalya’daki Eurac Research’te antik DNA üzerine çalışan mikrobiyolog Mohamed Sarhan, “Mayaları aslında laboratuvarda yetiştirdik. Ötzi’nin bedeninden alınan örneklerden canlı kolonileri kültür ortamında çoğalttık. Büyüyen bir koloniyi tartışamazsınız” diyor.

Ekip ek kanıtları, tarihöncesi mayanın genetik materyalinde de buldu. Antik DNA tipik olarak parçalı ve ağır biçimde hasarlıdır, ancak 2019’da elde edilen maya DNA’sı daha uzun parçalardan oluşuyordu ve 2010’da alınan örneklere kıyasla belirgin biçimde daha az bozulma izi taşıyord