Je, vidonda vya mdomo visivyopona ni dalili ya saratani?

Idadi ya wagonjwa wa saratani ya kichwa na shingo inaongezeka, na ongezeko la visa vya saratani hii miongoni mwa vijana pia linazua wasiwasi.

Hapo awali, ugonjwa huu ulikuwa ukionekana tu kwa watu wa makamo au wazee. Lakini sasa, visa vinaongezeka pia kwa vijana.

Wataalamu wanasema sababu kuu ya hali hii ni matumizi ya tumbaku, gutka na pombe.

Inaonekana kwamba asilimia 80 hadi 90 ya visa vya saratani ya kinywa nchini India husababishwa na uvutaji wa tumbaku.

Kutumia tumbaku pamoja na pombe huongeza zaidi hatari ya kupata saratani.

Kwa upande mwingine, virusi vya human papilloma (HPV) pia vinaibuka kama sababu mpya, hasa kwa saratani ya koo.

Visa vya saratani ya koo vinavyohusiana na HPV vinaongezeka kwa kasi duniani kote, hasa miongoni mwa vijana.

Baadhi ya aina za virusi vya human papilloma (HPV) huambukiza koo na hivyo kuongeza hatari ya kupata saratani kadiri muda unavyopita.

Ndiyo maana ni muhimu sana kuelimisha jamii kuhusu chanjo ya HPV na mazoea salama ya kiafya.

Mambo kama mabadiliko ya mitindo ya maisha, vyakula vya kuandaliwa haraka (fast food), msongo wa mawazo, uvutaji wa tumbaku au matumizi ya vape pia yanaongeza hatari ya kupata saratani kwa vijana.

Dalili kama maumivu ya koo yanayoendelea kwa muda mrefu, vidonda vya koo, na mabadiliko ya sauti hujitokeza kadiri saratani inavyoendelea kukua.

Hata hivyo, watu wengi huzipuuzia dalili hizi. Ikiwa ugonjwa utagunduliwa mapema kwa wakati sahihi, saratani hii inaweza kutibika kabisa. Lakini ikiwa itacheleweshwa hata kidogo, matibabu huwa magumu sana.

Ndiyo maana uelewa na uchunguzi wa awali wa msingi ni muhimu sana.

Saratani ya kichwa na shingo ni kundi pana sana la magonjwa, na pia inajumuisha saratani ya kinywa.

Pata habari za kina kutoka BBC News Swahili, moja kwa moja kupitia WhatsApp.

Wataalamu wanasema kuna zaidi ya sababu moja za ongezeko la visa vya saratani ya kichwa na shingo.

Sababu kuu ni aina mbalimbali za bidhaa za tumbaku kama sigara, bidi, gutka, na paan, n.k. Bidhaa hizi zote husababisha saratani moja kwa moja.

Ukichanganya pia na unywaji wa pombe, hatari hii huongezeka zaidi. Wakati mambo haya yote yanapounganishwa, hali huwa hatari sana.

Kadiri maambukizi ya HPV yanavyoongezeka, ndivyo pia visa vya saratani ya koo vinavyoongezeka.

Utafiti umeonesha kuwa HPV ipo katika takribani asilimia 33 ya wagonjwa wa saratani ya kichwa na shingo nchini India.

Kuongezeka kwa matumizi ya vape na sigara za kielektroniki miongoni mwa vijana, ukosefu wa usingizi wa kutosha, ulaji mwingi wa vyakula vilivyosindikwa, na afya duni ya kinywa vinaongeza hatari ya kupata saratani.