วัคซีนที่ออกแบบด้วยเอไอ "ครั้งแรกของโลก" จากนักวิจัยเคมบริดจ์ ถูกพัฒนาขึ้นได้อย่างไร

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์เปิดเผยว่าได้นำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ (AI) มาใช้พัฒนาวัคซีน "ชนิดพื้นฐานรูปแบบใหม่" ซึ่งอาจช่วยป้องกันไวรัสได้หลากหลายตัวและช่วยป้องกันการระบาดใหญ่ได้

ทีมงานจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกที่องค์ประกอบสำคัญของวัคซีนถูกออกแบบด้วยเอไอทั้งหมด แล้วนำไปทดลองในมนุษย์

วัคซีนนี้ถูกออกแบบให้ใช้กับโคโรนาไวรัสทุกชนิดซึ่งรวมถึงโควิดทุกสายพันธุ์ และไวรัสที่ติดเชื้อในสัตว์ซึ่งมีศักยภาพจะก่อให้เกิดการระบาดใหญ่ครั้งถัดไปได้

งานวิจัยนี้ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น แต่ทีมงานกำลังพัฒนาวัคซีนอีกชนิดแยกออกไปต่างหาก ซึ่งอาจช่วยรับมือกับไข้หวัดใหญ่และโรคอีโบลาได้แล้ว

วัคซีนช่วยสอนให้ร่างกายของเรารู้จักตรวจจับการติดเชื้อเพื่อเพิ่มโอกาสในการต่อสู้กับเชื้อโรคเหล่านั้น แต่ไวรัสบางชนิดมีความสามารถในการเปลี่ยนแปลงรูปร่างหรือกลายพันธุ์ ทำให้วัคซีนล้าสมัยได้อย่างรวดเร็ว นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมจำเป็นต้องปรับปรุงพัฒนาวัคซีนโควิดและไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลอยู่เป็นประจำ

"เรามักจะตามหลังอยู่เสมอ" ศ.โจนาธาน ฮีนีย์ จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ กล่าว พร้อมกับเสริมว่า "สิ่งที่เราพยายามทำคือการก้าวนำหน้า" และก้าวนำไปไกลพอที่จะสามารถป้องกันการระบาดครั้งใหม่หรือการระบาดใหญ่ได้

โดยปกติแล้ววัคซีนจะถูกออกแบบโดยอาศัยสายพันธุ์ของไวรัสที่กำลังระบาดอยู่ในปัจจุบัน

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์นำรหัสพันธุกรรมที่เป็นที่รู้จักอยู่แล้วจากโคโรนาไวรัสหลากหลายชนิดที่ถูกบันทึกไว้โดยโครงการเฝ้าระวังที่ตามหาไวรัสซึ่งมีหน้าที่ค้นหาไวรัสที่อาจเป็นภัยคุกคามในอนาคต โดยรหัสพันธุกรรมเหล่านี้เปรียบเสมือนคู่มือคำสั่งของสิ่งมีชีวิต

รหัสพันธุกรรมเหล่านี้จะถูกวิเคราะห์ด้วยปัญญาประดิษฐ์ จากนั้นระบบจะออกแบบ "ซูเปอร์แอนติเจน" (super-antigen) ที่สามารถฝึกระบบภูมิคุ้มกันในลักษณะที่ทำให้เกิดการป้องกันต่อไวรัสทั้งตระกูล แม้ว่าไวรัสจะกลายพันธุ์หรือเกิดการติดเชื้อจากสัตว์สู่คนครั้งใหม่ก็ตาม

แอนติเจนเป็นส่วนประกอบสำคัญของวัคซีน เนื่องจากเป็นสิ่งที่ทำให้ภูมิคุ้มกันเรียนรู้ว่าจะโจมตีสิ่งแปลกปลอมอย่างไร

ศ.ฮีนีย์ จากเคมบริดจ์ กล่าวว่านี่เป็นครั้งแรกที่แอนติเจนที่ออกแบบโดยเอไอถูกนำไปทดลองในมนุษย์ เขากล่าวว่าเทคโนโลยีนี้ "ทำให้พวกเราทุกคนประหลาดใจ" และ "น่าทึ่งที่เราสามารถใช้มันเพื่อประโยชน์ของมนุษยชาติได้"

ศ.ฮีนีย์ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีนิวส์ว่า "นี่คือการสร้างวัคซีนที่ปกป้องเรา ไม่ใช่แค่จากไวรัสในปัจจุบัน แต่ยังปกป้องเราจากสิ่งที่จะก่อให้เกิดการระบาดหรือโรคครั้งต่อไป"

"นี่คือการเปลี่ยนแปลงพื้นฐานครั้งใหญ่ของวิธีที่เราเตรียมการรับมือกับการระบาดใหญ่"

การทดลองในอาสาสมัคร 39 ราย ถูกออกแบบมาเพื่อประเมินว่าวัคซีนลักษณะนี้มีความปลอดภัยหรือไม่ ส่วนการศึกษาอีกชิ้นหนึ่งซึ่งมีผู้เข้าร่วมราว 200 ราย จะช่วยให้เข้าใจได้มากขึ้นว่าวัคซีนสามารถฝึกระบบภูมิคุ้มกันได้ดีเพียงใด

ผลการวิจัยที่เผยแพร่ในวารสารด้านการติดเชื้อ (Journal of Infection) ระบุว่าผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกันอยู่ในระดับ "ปานกลาง" แต่ผลลัพธ์นี