หากโดนยกเลิกเที่ยวบิน ผู้โดยสารมีสิทธิเรียกร้อง และได้รับการชดเชยอะไรบ้าง

วิกฤตของอุตสาหกรรมการบินตอนนี้เปรียบเสมือน "ต้มกบ" คือทยอยส่งผลกระทบและรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ใช่แบบโควิด-19 ที่เกิดขึ้น "ตูมเดียว" และถ้าผู้อ่านคิดว่าหากโดนยกเลิกเที่ยวบินจะได้ค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ คุณอาจกำลังเข้าใจผิด

อุตสาหกรรมการบินคือหนึ่งในกลุ่มที่ได้รับผลกระทบรุนแรงและทันทีหลังสงครามระหว่างสหรัฐอเมริกา-อิสราเอล กับอิหร่านเปิดฉากขึ้นเมื่อวันที่ 28 ก.พ.

เที่ยวบินจำนวนมากถูกยกเลิกทันที แม้แต่สนามบินนานาชาติอย่างท่าอากาศยานนานาชาติดูไบหรือท่าอากาศยานนานาชาติคูเวตต่างก็ถูกโจมตีโดยตรงจนต้องหยุดให้บริการ สำหรับคูเวตนั้น เพิ่งกลับมาเปิดน่านฟ้าเมื่อวันที่ 24 เม.ย. ที่ผ่านมา ขณะที่เที่ยวบินพาณิชย์เพิ่งเริ่มกลับมาให้บริการเมื่อวันที่ 26 เม.ย.

ขณะที่ภูมิภาคตะวันออกกลางซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญแห่งหนึ่งสำหรับการโดยสารทางอากาศถูกกระทบโดยตรงจากเหตุความรุนแรงของสงคราม บรรดาสายการบินต่าง ๆ ทั่วโลกยังต้องแบกผลกระทบทางอ้อมที่เกิดขึ้นด้วย หนึ่งในนั้นคือเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบินที่หาได้ยากและราคาสูงขึ้น

ข้อมูลจากสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ หรือ IATA พบว่าราคาเฉลี่ยรายสัปดาห์ของเชื้อเพลิงเครื่องบินทั่วโลกได้ขึ้นไปแตะระดับ 209 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล เมื่อวันที่ 3 เม.ย. ก่อนทยอยปรับตัวลงมาเรื่อย ๆ จนอยู่ที่ 162.89 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ณ วันที่ 8 พ.ค. ทั้งนี้ ก่อนหน้าการเกิดสงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอล กับอิหร่าน ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบินอยู่ที่ระดับ 80-90 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลเท่านั้น

จากต้นทุนที่เพิ่มขึ้นนี้ ผู้โดยสารไม่เพียงต้องเผชิญกับราคาตั๋วโดยสารที่เพิ่มสูงขึ้นเท่านั้น สำหรับประเทศไทย ดูเหมือนว่าจะมีปัญหาอีกอย่างเพิ่มขึ้นมา นั่นคือการยกเลิกเที่ยวบินของสายการบินต่าง ๆ

เมื่อวันที่ 28 เม.ย.ที่ผ่านมา ไทยแอร์เอเชียประกาศปรับลดเที่ยวบินทั้งกับเส้นทางในประเทศและระหว่างประเทศลงถึง 30% โดยให้เริ่มมีผลตั้งแต่วันที่ 28 เม.ย. เป็นต้นไป ขณะที่ก่อนหน้านี้ในวันที่ 24 เม.ย. การบินไทยได้ประกาศปรับลดและยกเลิกตารางบินรวมกว่า 46 เที่ยวบินเช่นกัน

ท่ามกลางภาวะที่สายการบินเริ่มยกเลิกเที่ยวบิน ในฐานะผู้บริโภคที่ซื้อตั๋วโดยสารไว้แล้ว แต่อาจถูกยกเลิกในภายหลัง เรามีสิทธิอะไรบ้างและสามารถเรียกร้องการชดเชยจากสายการบินได้แค่ไหน บีบีซีไทยคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายอากาศและอวกาศ รวมไปถึงหน่วยงานกำกับดูแลเพื่อหาคำตอบ

รศ.ดร.ลลิล ก่อวุฒิกุลรังษี คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ บอกกับบีบีซีไทยว่าหากวันนี้คุณถูกยกเลิกไฟลท์บิน อันดับแรกต้องเริ่มจากการกลับไปดูก่อนว่า เป็นเที่ยวบินประเภทไหน กล่าวคือเป็นเที่ยวบินในประเทศหรือต่างประเทศ เพราะจะมีกฎหมายที่ใช้คุ้มครองแตกต่างกัน

เธอเสริมว่าโดยหลักแล้ว ผู้ประกอบการสายการบินจะต้องปฏิบัติตามกฎหมายของประเทศถิ่นที่ตั้งสนามบินต้นทาง เช่น ถ้าออกเดินทางจากสนามบินในไทยก็ใช้กฎหมายไทย ซึ่งหลายประเทศในอาเซียนก็ยึดตามหลักนี้เช่นเดียวกัน โดยในบทความนี้ บีบีซีไทยขอเน้นไปที่สิทธิต่าง ๆ จากกรณีที่ยึดตามกฎหมายไทย

ปัจจุบัน ไทยมีกฎหมายคุ้มครองสิทธิผู้