"ถ้าขาดน้ำ ทุกคนก็ขาดใจ" ความอยู่รอดของชาวสวนทุเรียน เมื่อแทบจะ "ตีกันตาย" แย่งน้ำกันเองยามแล้ง

อีกเพียงสองเดือนเท่านั้น ทุเรียนใน อ.โป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี จะถึงกำหนดเก็บเกี่ยวผลผลิตเพื่อส่งออก

ปลายเดือน เม.ย. บีบีซีไทยลงพื้นที่บ้านเขาหักพัฒนา หมู่ที่ 13 ตำบลโป่งน้ำร้อน ทุเรียนในสวนของวินัย ถาวรยิ่ง กำลังอยู่ในช่วงสำคัญที่ต้องใช้น้ำหล่อเลี้ยงเพื่อให้ได้ขนาดและรูปทรงตามมาตรฐานการส่งออก

แต่หากย้อนไปตั้งแต่ช่วงต้นปีมานี้ สัญญาณของความแล้งที่เกิดมาอย่างต่อเนื่องในพื้นปลูกทุเรียนแห่งนี้ ทำให้ความหวังของเกษตรกรอย่างวินัยสั่นคลอน

"ถ้าไม่แล้งทุเรียนลูกแบบนี้จะขึ้นพูเต็มสี่พู สวยและส่งออกได้" วินัย เกษตรกรชาวสวนทุเรียนใน อ.โป่งน้ำร้อน กล่าวกับบีบีซีไทยเมื่อ 27 เม.ย. พร้อมพาดูผลผลิตในสวนก่อนจะชี้ไปที่ทุเรียนลูกหนึ่งที่วินัยเชื่อว่าเสี่ยงจะไม่ได้มาตรฐาน

ตลอดสามเดือนที่ผ่านมา ชาวสวนทุเรียนใน อ.โป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี เผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนจัดและฝนทิ้งช่วงเป็นเวลานาน ทำให้พวกเขาเกิดความกังวลว่าผลผลิตที่กำลังจะได้ในฤดูกาลนี้จะตอบแทนต้นทุนทางเศรษฐกิจที่พวกเขาทุ่มลงไปหรือไม่

ขณะเดียวกันความสัมพันธ์ในชุมชนก็เริ่มตึงเครียดจากทรัพยากรน้ำที่มีอยู่อย่างจำกัด จนวินัยกล่าวว่ามีคนในหมู่บ้านไม่เพียงลำบาก แต่ยัง "ทะเลาะกัน ตีกัน น้ำตาตก"

บีบีซีไทยสำรวจผลกระทบของภาวะแล้งที่มีผลต่อเกษตกรผู้ปลูกผลไม้เศรษฐกิจขึ้นชื่อของไทยในพื้นที่ ต.โป่งน้ำร้อน อ.โป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี ผ่านมุมมองคนในพื้นที่ นักวิชาการน้ำ และสมาคมทุเรียนไทย ในฤดูผลิตปี 2569

พื้นที่ อ.โป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี นับเป็นหนึ่งในแหล่งผลิต "ทุเรียนตะวันออก" ของไทย ซึ่งเป็นภูมิภาคที่ผลิตทุเรียนสูงถึง 50% ของทั้งประเทศ ตามข้อมูลที่นายกฤติเดช อยู่รอด นายกสมาคมทุเรียนไทยระบุกับบีบีซีไทย

ทวี จีนห้วยแก้ว ผู้ใหญ่บ้านบ้านเขาหักพัฒนา ต.โป่งน้ำร้อน อ.โป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี บอกกับผู้สื่อข่าวบีบีซีไทยในวันเดียวกันว่า หมู่บ้านของเขามีพื้นที่ราว 6.9 ตารางกิโลเมตร และกว่า 90% ถูกใช้เป็นพื้นที่ปลูกสวนทุเรียนทั้งสิ้น

หมู่บ้านของเขาตั้งอยู่บริเวณต้นน้ำของคลองโป่งน้ำร้อน ซึ่งเป็นลุ่มน้ำย่อยของลุ่มน้ำโตนเลสาบ และมีเส้นทางน้ำไหลข้ามพรมแดนสู่กัมพูชา

ทุเรียนเป็นพืชเศรษฐกิจอันดับหนึ่งของพื้นที่แห่งนี้ ทว่าพืชชนิดนี้ต้องการน้ำมหาศาลเพื่อหล่อเลี้ยงผลให้เติบโตได้รูปทรงตามมาตรฐานส่งออก กฤติเดช นายกสมาคมทุเรียนไทย ระบุว่าในขั้นตอนการปลูกทุเรียนมีช่วงเวลาสำคัญที่ทุเรียนกำลัง "เบ่งพู" หรือผลิตเนื้อทุเรียน นับเป็นช่วงที่ชาวสวนมักจะต้องให้น้ำในปริมาณมากเป็นพิเศษ

ปัญหาจึงเกิดขึ้นเมื่อทุเรียนในช่วง "เบ่งพู" เกิดขึ้นในช่วงเดียวกับที่เกิดภาวะฝนขาดช่วงจนเสี่ยงได้รับน้ำไม่เพียงพออย่างที่เกิดขึ้นในเดือนเมษายนที่ผ่านมา

"ถ้าเราให้น้ำไม่เพียงพอ ประกอบร่วมด้วยกับเรื่องของอากาศที่ค่อนข้างร้อน ก็จะทำให้การเจริญเติบโต การขยายลูก การเบ่งพูของทุเรียนเป็นไปได้อย่างไม่เต็มประสิทธิภาพ ส่งผลให้ผลผลิตได้ขนาดและรูปทรงที่ไม่ดีจนตกเกรด" นายกสมาคมทุเรียนไทยกล่าว

จากความเห็นของ กฤติเดช เขามองว่าพื้นที่ ต.โป่งน้ำร้อน ใน อ.โป่งน้ำร้อน ก็เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่กำลังพบคว