Τέλος οι Visa και Mastercard στην Κούβα

Ένα ακόμη κεφάλαιο προστίθεται στη μακρά ιστορία της οικονομικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κούβας, καθώς από τις 6 Ιουνίου οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της νησιωτικής χώρας δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν τις κάρτες Visa και Mastercard για συναλλαγές που διεκπεραιώνονται μέσω του κουβανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί άμεση συνέπεια των νέων αμερικανικών κυρώσεων που ανακοίνωσε η κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ και αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις διεθνείς πληρωμές, τις μεταφορές χρημάτων και τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων στο νησί. Η ανακοίνωση έγινε από την Banco Central de Cuba, η οποία γνωστοποίησε ότι το ξένο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που επεξεργάζεται τις συναλλαγές μέσω Visa και Mastercard ενημέρωσε την κουβανική πλευρά για τη διακοπή της συνεργασίας του με τη χρηματοπιστωτική εταιρεία Fincimex. Η τελευταία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους διαύλους οικονομικών συναλλαγών της χώρας, διαχειρίζεται εμβάσματα από το εξωτερικό, εκδίδει κάρτες πληρωμών και επεξεργάζεται μεγάλο όγκο ηλεκτρονικών συναλλαγών. Η απόφαση συνδέεται άμεσα με το νέο πακέτο μέτρων που υιοθέτησε η Ουάσιγκτον στο πλαίσιο της αυστηρότερης πολιτικής που εφαρμόζει απέναντι στην Κούβα. Η κυβέρνηση της Αβάνας καταγγέλλει ότι πρόκειται για μια ακόμη προσπάθεια οικονομικής ασφυξίας, η οποία στοχεύει να περιορίσει τις δυνατότητες της χώρας να πραγματοποιεί διεθνείς οικονομικές συναλλαγές και να αποκτά πρόσβαση σε συνάλλαγμα. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία διότι οι Visa και Mastercard αποτελούν τους δύο κυρίαρχους οργανισμούς ηλεκτρονικών πληρωμών παγκοσμίως. Η απώλεια της πρόσβασης σε αυτά τα δίκτυα δυσκολεύει σημαντικά τόσο τους Κουβανούς πολίτες όσο και τους ξένους επισκέπτες που πραγματοποιούν συναλλαγές στη χώρα. Παράλληλα, περιορίζονται οι δυνατότητες είσπραξης εσόδων από τουριστικές υπηρεσίες και εμπορικές δραστηριότητες που βασίζονται σε διεθνείς πληρωμές με κάρτες. Η απόφαση αναδεικνύει επίσης μια ευρύτερη γεωπολιτική μετατόπιση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Καθώς η πρόσβαση στα δυτικά χρηματοπιστωτικά δίκτυα γίνεται δυσκολότερη για χώρες που βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις, η Κούβα στρέφεται όλο και περισσότερο προς εναλλακτικά συστήματα πληρωμών που αναπτύσσονται εκτός της δυτικής οικονομικής σφαίρας επιρροής. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας, οι συναλλαγές θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται μέσω των εθνικών καρτών πληρωμών, αλλά και μέσω της κινεζικής UnionPay και της ρωσικής Mir. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια η Κίνα και η Ρωσία επενδύουν συστηματικά στη δημιουργία εναλλακτικών χρηματοπιστωτικών υποδομών, επιδιώκοντας να μειώσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο και τα δυτικά συστήματα πληρωμών. Η επέκταση της UnionPay και της Mir σε χώρες που αντιμετωπίζουν κυρώσεις ή επιθυμούν μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία αποτελεί μέρος αυτής της στρατηγικής. Για την Κούβα, πάντως, η απώλεια της πρόσβασης στα δίκτυα Visa και Mastercard αποτελεί ακόμη μία πρόκληση σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία της εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Η έλλειψη ξένου συναλλάγματος, οι ελλείψεις βασικών αγαθών, ο υψηλός πληθωρισμός και η περιορισμένη τουριστική ανάκαμψη μετά την πανδημία έχουν ήδη επιβαρύνει σημαντικά το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Παράλληλα, η νέα εξέλιξη ενισχύει τη συζήτηση για τον κατακερματισμό του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Καθώς οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις εντείνονται, όλο και περισσότερες χώρες αναζητούν εναλλακτικά δίκτυα πληρωμών και νέους τρόπους διεκπεραίωσης διεθνών συναλλαγών. Η Κούβα ίσως αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της μετάβασης, όπου οι πολιτικές αποφάσεις και οι γεωστρατηγικές συγκρούσεις επηρεάζουν άμεσα ακόμη και τις πιο καθημερινές οικονομικές συναλλαγές.