အိန္ဒိယက တရုတ်နဲ့အပြိုင် နေပြည်တော်ကိုဘာကြောင့် လက်မလွှတ်တာလဲ

တရုတ်ရဲ့ နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှု ရရှိထားတယ်လို့ ရှုမြင်ခံရတဲ့ နေပြည်တော် သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ပထမဆုံး ပြည်ပခရီးစဉ်ဟာ တရုတ်မဟုတ်ဘဲ အိန္ဒိယဖြစ်လာပါတယ်။

၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေအပေါ် အနောက်နိုင်ငံတွေက သံတမန်ရေးဖိအားပေးမှုနဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာ့အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယကတော့ နေပြည်တော်နဲ့ စစ်ဘက်၊ သံတမန်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုတွေကို ဆက်ထိန်းထားခဲ့ပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာမှာပြည်တွင်းစစ်က ပိုပြင်းထန်လာပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားလက်နက် ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုတွေ ရရှိလာချိန်မှာတော့ အိန္ဒိယဟာ နေပြည်တော်တစ်ခုတည်းကိုပဲ ဆက်ပြီး အခြေပြုနိုင်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေလည်း ထွက်လာပါတယ်။

အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဒေသမှာထင်ရှားတဲ့ သတင်းစာဆရာ ရာဂျစ် ဘတ္တာချာရီယာကတော့ အိန္ဒိယမှာ မြန်မာနဲ့ပတ်သက်ရင် စဉ်းစားတဲ့အချက် ၃ ချက်ရှိတယ်လို့ပြောပါတယ်။

အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချအာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းကို အာရှရဲ့ ဒီမိုကရေစီသက်တမ်းရင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယက ဘာကြောင့်ဆက်ဆံနေတာလဲ ဆိုတာက အခုခရီးစဉ်နဲ့အတူ စိတ်ဝင်စားစရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

မြန်မာဟာ အိန္ဒိယအတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံသာမက တရုတ်နဲ့ ဒေသတွင်း အင်အားပြိုင်မှုမှာ မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တယ်လို့ အိန္ဒိယ-မြန်မာဆက်ဆံရေးကို လေ့လာတဲ့ အိန္ဒိယသတင်းစာဆရာ ရာဂျစ် ဘတ္တာချာရီယာက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

တရုတ်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နဲ့ စွမ်းအင်ပိုက်လိုင်းတွေ၊ ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းတွေကတဆင့် သြဇာတိုးချဲ့လာချိန်မှာ အိန္ဒိယကလည်း မြန်မာကို သူ့ရဲ့ "Act East Policy" အရှေ့မျှော်ဝါဒအတွက် အဓိက ချိတ်ဆက်လမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် မြင်ထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပြည်နယ်တွေဟာ ကျန်တဲ့ အိန္ဒိယဒေသတွေနဲ့ ကုန်းလမ်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာကို ဖြတ်သန်းတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းတွေဟာ နယူးဒေလီအတွက် အရေးပါတဲ့ မဟာဗျူဟာစီမံကိန်းတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။

ဒီအတွက်ပဲ အိန္ဒိယဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းတဲ့ ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်းနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကနေ ထိုင်းနိုင်ငံအထိ ဆက်သွယ်မယ့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံအဝေးပြေးလမ်းစီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းနေတာပါ။

ဒါပေမယ့် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း အဲဒီစီမံကိန်းလမ်းကြောင်းအပိုင်းတွေမှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု ပိုရရှိလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် အိန္ဒိယရဲ့ စီမံကိန်းတွေ အကောင်အထည်ဖော်ရေးမှာ မသေချာမရေရာမှုတွေ ပိုများလာတယ်လို့ အကဲခတ်တွေက သုံးသပ်ကြပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း တရုတ်က သူ့ရဲ့ ရပ်ဝန်းနဲ့ပိုးလမ်းမစီမံကိန်း - Belt and Road Initiative (BRI) အောက်မှာ ယူနန်ပြည်နယ်ကနေ ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းအထိ ဆက်သွယ်မယ့် ကျောက်ဖြူ–ကူမင်း ရထားလမ်းစီမံကိန်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ပြန်အသက်သွင်းဖို့