አስፈላጊ ነገር ግን ጎጂ የሆነውን የጨው አወሳሰዳችንን እንዴት መመጠን እንችላለን?

በጨው ውስጥ የሚገኘው ሶዲየም በሰውነት ውስጥ የሚኖረውን ትክክለኛውን የውሃ መጠን ለመጠበቅ በጣም አስፈላጊ ነው። ህዋሳትም ንጥረ ምግቦችን እንዲወስዱ ይረዳል።

በምግብ ጉዳዮች ላይ የሚያተኩረው የቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ ፕሮግራም “ዘ ፉድ ቼይን” ጨው በሰውነታችን ውስጥ ያለውን ወሳኝ ሚና እና ለአንድ ሰው ከመጠን በላይ የሚባለው የጨው ፍጆታ ምን ያህል ነው የሚለውን ተመልክቷል።

በዩናይትድ ስቴትስ በሚገኘው ሩትገርስ ዩኒቨርሲቲ የሥነ-ምግብ ፕሮፌሰር የሆኑት ፖል ብሪስሊን “ጨው ለሕይወት አስፈላጊ ነው” ሲሉ ጠቅለል አድርገው ይገልጻሉ።

“ጨው በተለይ በኤሌክትሪክ ለሚንቀሳቀሱ ህዋሶች አስፈላጊ ነው። ይህም ሁሉንም የነርቭ ህዋሳት፣ አዕምሯችንን፣ አከርካሪያችንን እና ጡንቻዎቻችንን ያጠቃልላል። ለቆዳ እና ለአጥንትም ወሳኝ ነው” ብለዋል።

ፕሮፌሰር ብሬስሊን አክለውም በጨው ውስጥ የሚገኘውን ሶዲየም በበቂ ሁኔታ ካላገኘን እንሞታለን ሲሉ ያስጠነቅቃሉ።

የሶዲየም እጥረት ወደ ሃይፖናትሬሚያ ያመራል። ይህም ግራ መጋባት፣ ብስጭት፣ ማስታወክ፣ መንቀጥቀት እና ራስን መሳትን ያስከትላል።

የዓለም ጤና ድርጅት በቀን ሁለት ግራም ሶዲየም የያዘ አምስት ግራም ጨው እንድንመገብ ይመክራል። ይህም ከአንድ ሻይ ማንኪያ ጋር እኩል ነው።

በዓለም ላይ ሰዎች የሚወስዱት አማካዩ የጨው መጠን 11 ግራም ነው። ይህም በልብ እና በደም ቧንቧ በሽታዎች፣ በጨጓራ ካንሰር፣ ከመጠን ባለፈ ውፍረት፣ በአጥንት መሳሳት እና በኩላሊት በሽታ የመያዝ ዕድልን ይጨምራል።

በዓለም ላይ 1.89 ሚሊዮን ሰዎች በየዓመቱ ከመጠን በላይ ጨው በመጠቀማቸው ሕይወታቸው ያልፋል ሲል የዓለም ጤና ድርጅት ገልጿል።

በብዙ አገራት ውስጥ ከመጠን በላይ የጨው ፍጆታ የሚፈጠረው በተቀነባበሩ ምግቦች ውስጥ የሚጨመረው መጠን ባለመታወቁ ነው።

ምክንያቶቹ ታሪካዊ ሊሆኑም ይችላሉ። በካዛክስታን ያሉ ሰዎች በቀን ወደ 17 ግራም ጨው ይመገባሉ። ይህም ከሚመከረው መጠን ከሦስት እጥፍ በላይ ነው።

“ከታሪካችን ጋር ይገናኛል። ለብዙ ዘመናት እንዳይበላሽ በብዙ ጨው አሽተን ያዘጋጀነውን ሥጋ ይዘን ከቦታ ቦታ እንዞር ነበር” ስትል ተናግራለች።

“ሰዎች ምግብ ለክረምቱ ጊዜ ያከማቻሉ። አንድ ሙሉ የላም፣ በግ ወይም ግማሽ የፈረስ ሥጋ እንዳይበላሽ ጠብቀው ሊያቆዩ ይችላሉ” ብላለች።

ከስምንት ዓመት በፊት የማርያም ልጅ አንዳንድ የጤና ችግሮች አጋጥመዋት ነበር። ዶክተሯ ስኳር፣ ስብ እና ጨው ያለባቸውን ምግቦችን እንድትቀንስ መክሯታል። ቤተሰቡ በፍጥነት ምግባቸው ላይ ጨው መጨመሩን አቆመ።

“አዲሱን አመጋገብ ስንጀመር ጣዕሙ ደስ የማይል ነበር። ምግቡን ለመብላት ልትሞክር ብትችልም ለመለየት ግን ይከብዳል” ብላለች።

ጨው ስንመገብ በምላሳችን ላይ ባለው የጣዕም መለያ እና በጉሮሮ ውስጥ ባለው ለስላሳ ክፍል ይታወቃል።

ጨው ሃሳቦችን እና ስሜቶችን የሚያመለክቱ የኤሌክትሪክ ምልክቶችን ያስተላልፋል። ስለዚህ ሰውነታችን እና አዕምሯችን ይደሰታሉ።

በዓለም ዙሪያ ከአንድ ቢሊዮን በላይ ሰዎች በከፍተኛ የደም ግፊት ይሰቃያሉ። የጨው መጠንን መቀነስ ችግሩን ለመከላከል እና ለማከም ይረዳል።

“ጨው ሲበዛ ሰውነታችን መጀመሪያ የሚያደርገው ነገር ማሟሟት ነው። ሰውነታችን ውስጥ ውሃ ስለሚበዛ ያንን ለማንቀሳቀስ በሚል የደም ግፊታችን ይጨምራል” ሲሉ በአውስትራሊያ ኒውካስል ዩኒቨርስቲ የሥነ ምግብ እና የአመጋገብ ፕሮፌሰር የሆኑት ክሌር ኮሊንስ ያብራራሉ።

“አንጎል ውስጥ ያሉ እና ሌሎች ስስ የሆኑ የደም ስሮች ሊፈነዱ እና ስትሮክ ሊያስከትሉ ይችላሉ።”

በዩናይትድ ኪንግደም ዕለታዊው አማካዩ የጨው ፍጆታ ወደ ስምንት ግራም ዝቅ ብሏል። ይህም ግን ከሚመከረው አንጻር በስድስት ግራም ይበልጣል። ቅነሳው በመመሪያው ረድቷል። የምግብ አምራቾች የጨው መጠን እንዲቀንሱ በማስገደድ ጭምር ነው አማካዩን የጨው ፍጆታ መቀነስ የተቻለው።

እንድንወስድ የሚመከር የጨው መጠን ከአገር አገር ይለያያል። የሽንት ምርመራ በማድረግ ሰውነትዎ ውስጥ በጣም ብዙ ወይም አነስተኛ ጨው ስለመኖሩ ማወቅ ይችላል።

የጨው መጠንዎን ለማወቅ የሚወስዱትን ምግብ መመዝገብ ወይም በታሸጉ ምግብ ላይ የሚታየውን የሶዲየም ይዘትን የሚያሰላ መተግበሪያ መጠቀም ይችላሉ። ሁለቱም ዘዴዎች ሙሉ ለሙሉ ትክክለኛ አይደሉም ያሉት ኮሊንስ፣ ጠቃሚ አመላካች ግን ሊሆን ይችላል።

የጨው መጠንዎ ከፍ ያለ ቢሆንም መቀነስ ቀላል ላይሆን ይችላል። አስታና የምትኖረው ማርያም የካዛክስታን ብሔራዊ ምግብ የሆነውን በሽባርማክን (ከፓስታ ጋር የተቀቀለ ሥጋን) ላለመብላት ብትሞክርም አሁንም ትቸገራለች። ወላጆቿ የችግሩን አሳሳቢነት ቢያውቁም ጨው ለመተው ፍላጎት የላቸውም።

ፕሮፌሰር ኮሊንስ ዳቦ ወይም ፓስታ ወይም ዝቅተኛ