Şimşek: Savaş nedeniyle enflasyonda en az 5 puanlık baskı var

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ülkenin ekonomik gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Büyük bir arz şoku var. Bizim için savaş aslında büyük bir enerji şoku; ancak sadece enerji değil. Enerji deyince akla petrol, doğalgaz ve türevleri geliyor. Bu sadece ham petrol ve doğalgaz sevkiyatını etkileyen bir şok değil. Savaşın olduğu bölge veya önemli geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı ve çevresi. O mahallede çok ciddi petrol ve kimya üretimi var. Gübre, helyum üretiminin çok büyük bir kısmı orada. Gübreden çip üretimindeki hammaddeye kadar. Aklınıza gelen birçok temel hammadde orada ya üretiliyor ya yaş işleniyor. Ya da onun hammaddesi orada.

Giyimin bir kısmı pamuk ipliği bir kısmı polyester. Ayakkabısından giyime kadar. Petrol yükseldi diyelim. Bunlar birinci etkiler. İkinci etkiler var. Gübreyi kullanmazsanız verim alamazsınız. Dünyada bu şok çok boyutlu. Bir taraftan küresel büyümeyi olumsuz etkiliyor. Finansal koşullar sıkılaştı. Risk primi etkileniyor. İhracatı da etkiliyor. Bu bölge bizim ihracat yaptığımız bölge. Bütçe gelirlerinin yüzde 85-90'ı petrolden bazı ülkelerden. Petrolü satamayınca talep azalıyor.

Başlangıçta beklentiler şuydu. Mart'tan bahsediyorum. ABD'de önemli şahsiyetler 'Birkaç hafta sonra bitecek' diyordu. Şimdi neredeyse Haziran'ın ortasına geldik. Bu şok öngörülenden daha uzun sürdü. Bugün 20 milyon varil etkileniyorsa, geçmişteki şoklarda 4,5 milyon varil etkileniyordu. Bu yaşadığımız şok geçmişte yaşananlardan daha büyük. Savaş nedeniyle birincil doğrudan etkilerle ikincil etkileri dikkate aldığımızda, bugünkü petrol fiyatlandırmaları dikkate aldığımızda en az bir 5 puanlık ilave enflasyonist baskı var. Yüzde 21 olacak idiyse yüzde 26.

Bu süreç uzadıkça etkileri daha yoğun olabiliyor. Tahmin ürettiğiniz zaman, dünya lineer çizgide değil, karmaşık. Ekonomistler, politika üreticileri genelde modeller yapar. Modeller varsayımlara dayanır. Petrol fiyatı 90 dolar olursa enflasyon, cari açık, büyüme şu olur diyoruz. Bu varsayıma dayanır. Bu uzadıkça etkileri daha yoğun olabiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı ne bekliyordu? 65 dolar varil başına petrol fiyatı bekliyordu. Son 3 ayda öyle süreçler yaşandı ki! Bu şokları öngörüp fiyatlamamız imkânsız. Bahane peşinde değilim. Biz 2025'te de çoklu şok yaşadık. Mart ayında İBB davasıyla: daha sonra sayın Trump'ın 1 Nisan ticaret savaşları. Haziran'da İsrail-İran 12 günlük savaş. Bunlar yetmiyormuş gibi, geçen sene zirai don yaşadık. Yazın ciddi kuraklık yaşadık. Bunlar etkilemiyor desem doğru olmaz.

Enflasyon hedeflerini tutturamadığımızda bunlara sığınmam. Çünkü yapısal konular va